Student Prawa

- dłużnika opóźnia się  i ponosi za to odpowiedzialność;

- zwane opóźnieniem kwalifikowanym;

- skutki:

* może domagać się spełnienia świadczenia i odszkodowania;

* może nie przyjąć świadczenia i domagać się odszkodowania (477);

* casus mixtus – odpowiedzialność za przypadek mieszany (478) np. naprawa rzeczy – w terminie nie naprawiono to ponosi odpowiedzialność za szkody przypadkowe (np. pożar);

* uprawnienie do wykonania zastępczego:

> wykonanie zastępcze – sam wierzyciel podejmuje czynności celem zaspokojenia zgodnie z treścią;

> reakcja dłużnika;

> stanowi surogat świadczenia;

> przypadki:

1. świadczenie rzeczy oznaczonej co do gatunku – alternatywnie (nie wymagane upoważnienie sądu):

- nabycie na koszt dłużnika takiej samej ilości lub

żądanie zapłaty wartości

- oraz roszczenie o naprawienie szkody

2. zobowiązanie czynienia:

- zobowiązanie czynienia (401) – należy ujmować takie zobowiązanie, którego treścią jest facere (a już nie dare czy pati);

- wierzyciel może dokonać świadczenia, do którego zobowiązany był dłużnik;

- wyjątki: 637, 480 § 3 (wypadki nagłe).

- Szczególne uprawnienia w razie zobowiązań wzajemnych:

* 491

* alternatywnie:

> dochodzić wykonania zobowiązania;

> od umowy odstąpić i żadać naprawienia szkody.

* może być zależne od wyznaczenia dodatkowego terminu, z zagrożeniem, że bezskuteczny upływ może uprawnić do odstąpienia od umowy; fakultatywnie, gdy dochodzi wykonania zobowiązania;

* nie trzeba wyznaczać terminu:

> zadatek;

> zastrzeżenie lex comisoria – uprawnienie do odstąpienia od umowy, w razie niewykonania zobowiązania w określonym terminie;

> wykonanie zobowiązania przez jedną stronę po terminie nie ma znaczenia dla drugiej strony (np. zawarliśmy umowę o pilną operację, umowa o uszycie sukni ślubnej), w literaturze – gdy dłużnik jednoznaczenie odmówił spełnienia zobowiązania;

* konieczności wyznaczania terminu nie będzie w nowym KC, a będzie redukcja świadczenia lub odstąpienie od umowy (ochrona wierzyciela), ale gdy deklaruje dłużnik, że spełni świadczenie zgodnie z zobowiązaniem to nie ma możliwości odstąpienia;

* poza terminem – bezskuteczny upływ tego dodatkowego terminu (przesłanką uprawnienie prawokształtujące)

> dominujący pogląd, że odstąpienie powoduje nieważność umowy z mocą wsteczną (ex tunc);

> istnieją silne racje, że odstąpienie nie powoduje nieważności z mocą wsteczną, a ma moc następczą (ex nunc).

w nowym KC odstąpienie nie ma skutku wstecznego, ma skutek następczy – ex nunc, bo:

- gdyby powodowało nieważność umowy to nie można domagać się kary umownej;

- nie ma przeszkód, by zawrzeć karę umowną na wypadek odstąpienia od umowy;

- nieważność umowy powoduje nieważność łączącego węzła prawnego.

- spór co do skutku odstępienia – obligacyjny czy rozporządzający?

Syt. A – sprzedaż samochodu – ocena SN: co do ruchomości ma skutek obligacyjny i rozporządzający.

Syt. B – sprzedaż nieruchomości – odstąpienie ma skutek obligacyjny; zobowiązanie do zwrotnego rozporządzenia nieruchomością, nie ma skutku rozporządzającego.

Dr B. – trzeba przyjąć jednolity pogląd (tylko obligacyjny, tj. zobowiązanie do zwrotu).