Student Prawa

Zdolność do podejmowania czynności procesowych to możliwość osobistego działania przez stronę w postępowaniu. Zdolność tę ma w zasadzie jedynie osoba posiadająca zdolność do czynności prawnych w rozumieniu prawa cywilnego, a więc gdy chodzi o osobę fizyczną – ten, kto jest pełnoletni i nieubezwłasnowolniony. Stąd też – zgodnie z art. 51 § 2 k.p.k. – za pokrzywdzonego będącego małoletnim lub ubezwłasnowolnionym całkowicie bądź częściowo jego prawa wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje. Natomiast gdy pokrzywdzony nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jego imieniu; uprawnienie danego organu wynika z przepisów szczególnych (np. ustawa prawo bankowe) lub aktów wewnętrznych danego podmiotu. Jednakże jeżeli chodzi o oskarżonego, to nawet gdyby był nieletni lub ubezwłasnowolniony, nie jest on pozbawiony możliwości podejmowania czynności procesowych w swym własnym procesie, a przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może jedynie także podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe. Jest to jednak działanie obok samego oskarżonego, a nie jak w przypadku samego pokrzywdzonego – za tę osobę. Oskarżony nie może bowiem być pozbawiony prawa do samodzielnej obrony.