Student Prawa

Zdolnością prawną nazywamy możliwość zajęcia w stosunkach prawnych stanowiska podmiotu prawa i obowiązku.

Pełną zdolność prawną warunkowały trzy czynniki (status):

- wolność (status libertatis)

- obywatelstwo (status civitatis)

- stanowisko w rodzinie (status familiae) – z uwagi na stanowisko w rodzinie obywatel rzymski mógł być albo osobą nie podlegającą niczyjej władzy – sui iuris; albo podlegającą władzy męskiego zwierzchnika familii – alieni iuris (np. syn filius familias).

Przyczyny ograniczające zdolność prawną:

- infamia, czyli umniejszenie czci obywatelskiej. Osoby dotknięte infamią nie mogły sprawować opieki, składać zeznań przed sądem, występować w charakterze zastępcy procesowego, wnosić niektórych skarg, a nadto dotknięte były innymi ograniczeniami.

- addictus to osoba przeciw której wszczęto egzekucję osobistą. Zachowując wolność i obywatelstwo rzymskie pozostawali oni do momentu odpracowania zadłużenia de facto w niewoli wierzycieli.

- redempti ab hostibus – obywatele rzymscy wykupieni z niewoli nieprzyjacielskiej, zobowiązani do odpracowania wyłożonej na nich ceny wykupu

- koloni – dzierżawcy przywiązani do ziemi

- płeć

Zdolność do czynności prawnych polega na możliwości składania i przyjmowania takich oświadczeń woli, które wywołują skutek prawny.

Zdolność do czynności prawnych ograniczały cztery czynniki:

1) wiek - W kategorii wieku były cztery kategorie

a) dzieci (infantes) – te które nie umiały mówić – nie miały zdolności do czynności prawnych

b) niedojrzali (impuberes) czyli dziewczęta od 7 do 12 roku, a chłopcy od 7 do 14 roku życia – mieli ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

c) dojrzali od 14 do 25 roku życia (puberes minores XXV annis) – mieli pełną zdolność do czynności prawnych, ale z uwagi na brak doświadczenia życiowego prawo chroniło ich przed wyzyskiem.

d) dojrzali powyżej 25 lat – nabywali pełną zdolność do czynności prawnych, jeśli nie podlegali innym ograniczeniom.

2) Niewiasty według prawa po wyjściu z okresu niedojrzałości nadal były ograniczone w zdolności do czynności prawnych. Czynności te musiały podejmować za zgodą swego opiekuna.

3) Chory umysłowo (furiosus) był całkowicie pozbawiony zdolności do czynności prawnych.

4) Marnotrawca (prodigus) czyli osobnik uznany przez prawo za lekkomyślnie trwoniącego swój majątek, miał ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a do działań umniejszających stan jego majątku potrzebna była zgoda ustanowionego dlań kuratora.

Osobą fizyczną jest człowiek.

Osobą prawną jest podmiot nie-fizyczny, wyposażony przez prawo w zdolność prawną niezbędną do realizacji jego celów. Osobą prawną może być osoba albo zespół osób (stowarzyszenia, korporacje), albo masa majątkowa (fundacje, zakłady), którym prawo nadaje w pewnym zakresie podmiotowość prawną.

Krewnymi agnacyjnymi były osoby, które podlegały tej samej władzy ojcowskiej (albo podlegały jej gdy ojciec żył).

Naturalne więzy krwi – pokrewieństwo kognacyjne, były niewystarczające by być agnatem.

Zdarzenia prawne – Działania.

Elementem każdego stosunku cywilnoprawnego są:

l) norma prawna, która ów stosunek wyznacza,

2) jego treść, czyli prawa i obowiązki określone przez tę normę prawną,

3) podmioty owych praw i obowiązków wreszcie

4) zdarzenia cywilnoprawne