Student Prawa

-        Wywodziło się od fidicia cum amico contracta. → W prawie archaicznym dłużnik przenosił za pomocą mancipatio lub in iure cessio własność rzeczy. Wierzyciel zobowiązywał się zwrócić tę rzecz w przypadku zwrotu długu za pomocą pactum fiduciae. Od III w p.n.e. wystarczyła nieformalna umowa.

-        W prawie klasycznym wykształcił się pignus. Przeniesienie władztwa faktycznego rzeczy przez zastawcę na zastawnika w celu zabezpieczenia wierzytelności za pomocą porozumienia.

-        Zastawnik miał obowiązek utrzymać przedmiot w należytym stanie oraz zwrócić rzecz po spłaceniu długu. Nie mógł używać rzeczy (furtum usus). Zobowiązany był do szczególnego strzeżenia rzeczy (custodia). Zastawca zabierając rzecz przed spłatą długu popełniał furtum rei suae.

-        Zobowiązanie dwustronne nierównoczesne.

-        Zastawca – actio pignaretica directa, zastawnik actio pignaretica contraria. Zastawnikowi przysługiwał ochrona interdyktalna.

-        Szczególną formą zastawu był tzw. zastaw antychretyczny. Zastawnik mógł pobierać pożytki na poczet spłaty długu.

→ Pignus Gordianum – zastaw gordiański. Wprowadzony przez cesarza Gordiana III. Prawo zatrzymania rzeczy zastawionych na poczet innych istniejących wierzytelności u wierzyciela. Wierzycielowi przysługiwała exceptio doli. W praktyce spowodowało to zahamowanie stosowania zastawu.