Student Prawa

Proces, czyli Prza lub Postępek sądowy, jak go dawniej nazywano miał na celu przywrócenie jakiegoś prawa materialnego w razie jego naruszenia, bądź też wymierzenie sprawiedliwości w razie jego złamania. Procesem ziemskim nazywamy postępowanie sądowe w/g prawa polskiego (ziemskiego). W normalnym postępowaniu procesowym obowiązywała zasada skargowości, tzn. wszczynania procesu tylko na podstawie skargi oskarżyciela lub powoda (z reguły osoby prywatnej). Proces był oparty na zasadzie formalizmu tzn. konieczności przestrzegania ściśle określonych form postępowania, niezbędnego stosowania symboli, formuł słownych itp. U schyłku średniowiecza formalizm zmniejszył się w związku z ukształtowaniem się zasady dyspozycyjności, polegającej na tym, że strony procesowe mogły rozporządzać przedmiotem procesu i czynnościami procesowymi. Obowiązywała również zasada  kontradyktoryjności (sporności), proces był wolną walką stron, które gromadziły materiał procesowy, a  sędzia tylko kierował rozprawą i ostatecznie orzekał na podstawie tego, co strony sądowi przedstawiły. Dominowały również: zasada ustności oraz jawności. W procesie występowały dwie strony: powód (pierca) i pozwany (sąpierz). Proces zaczynał się od wniesienia skargi przez powoda do sądu. Sąd na tej podstawie formułował pozew tzn. formalne wezwanie pozwanego do sądu na rozprawę. Istniała możliwość odroczenia rozprawy, tzw. dylacja, z powodu usprawiedliwionej niemożności stawienia się na rozprawę. Pozwany na rozprawie mógł bronić się przez ekscepcję lub wdać się w spór przez odrzucenie roszczenia powoda. Postępowaniem dowodowym rządziła legalna ocena dowodów. Stosowano różne środki dowodowe: przysięga, współprzysięga, świadkowie, sady boże, dokumenty. Po ocenie dowodów sad wydawał wyrok ostateczny.