Student Prawa

- w 1572 r. zmarł Zygmunt August i nie zostawił żadnych wskazówek jak ma być obsadzony tron

- szlachta polska i litewska stanęła przed nowym wyzwaniem, bo do tej pory tron był dziedziczny

- w latach 1572 – 1573 było pierwsze wielkie bezkrólewie, wypracowano nowe zasady wyboru monarchów. Ten wzorzec był powielany do końca XVIII w. w trakcie bezkrólewi

- model wyboru jest nazywany wolną elekcją – to wybór spośród szerokiego kręgu kandydatów

Przebieg każdego bezkrólewia:

- w momencie śmierci króla władzę przejmował prymas jako międzykról (inter rex) oraz senat – w skali centralnej

- w skali lokalnej władzę przejmowały sejmiki kapturowe, które były zawiązane pod węzłem konfederacji, pozwalało to na głosowanie większością głosów. Sejmiki kapturowe miały za zadanie utrzymanie porządku i bezpieczeństwa. Powoływano w tym celu sądy kapturowe, które sądziły naruszających porządek i bezpieczeństwo.

I etap bezkrólewia kończył się sejmem konwokacyjnym, to sejm na którym zawiązywano konfederację generalną obejmującą cały kraj, zatwierdzano skład sądów kapturowych, wyznaczano czas i miejsce wolnej elekcji.

II etap bezkrólewia: sąd elekcyjny.

- pierwsza elekcja była we wsi Kamień pod Warszawą, kolejne na Woli pod Warszawą

- na sejm elekcyjny mógł przyjechać każdy

- elekcja virtim – mąż w męża

- na środku pola elekcyjnego stał namiot królewski, gdzie obradował senat, wysłuchiwano przedstawicieli kandydatów, wokół namiotu szlachta stała ziemiami i województwami.

- Jan Zamojski wymyślił zasadę głosowania ziemiami i województwami

- obowiązywała zasada jednomyślności, ale tylko formalnie. W praktyce było różnie: zależało od wielkości kandydata, poprzez wojny, siły polityczne.

III etap bezkrólewia: sejm koronacyjny.

- w Krakowie (Katedra Wawelska).