Student Prawa

– określenie suwerena, czyli tego, do kogo należy władza w państwie – art. 4 ust. 1 – naród;

– aspekt negatywny zasady oznacza, zakaz wprowadzenia monarchii, czy wyróżniania jakiś grup społecznych lub kategorii obywateli ponad naród;

– aspekt pozytywny – zdefiniowanie pojęcia narodu → bardzo trudne, gdyż to nie jest tylko etniczne pojęcie, ani też związane tylko z obywatelstwem, gdyż z jednej strony konstytucja w preambule definiuje naród jako wspólnotę wszystkich obywateli, ale w art. 6 odnosi się też do Polaków, zamieszkałych zagranicą

* z punktu widzenia wykonywania władzy decydującym kryterium jest posiadanie praw publicznych, co prawo precyzyjnie konstruuje;

* ważne jednak dla wykonywania tej władzy jest obowiązek zachowania tożsamości Rzeczypospolitej, obejmującej nie tylko aktualnych obywateli, ale i wspólnej historii i tradycji, do czego nawiązuje preambuła mówiąc o „tysiącletnim dorobku, chrześcijańskim dziedzictwie, więzach wspólnoty z rodakami rozsianymi po całym świecie” czy art. 6 ust. 1 mówiący o kulturze jako źródle tożsamości narodu, jego trwania i rozwoju, a odwołanie art. 1 „Rzeczypospolita jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli” w powiązaniu z tekstem preambuły traktuje Polskę jako historyczną wspólnotę, stanowiącą istotę dzisiejszego państwa polskiego;

– art. 4 ust. 2 określa podstawowe formy wykonywania władzy przez Naród. W przepisie tym pojęciu Naród nadaje się bardziej techniczne znaczenie.

* demokracja bezpośrednia – jej formy to: ogólne zgromadzenie wyborców (N), referendum (T), inicjatywa ludowa (T – art. 118 ust. 2) i veto ludowe (N);

→ Konstytucja przewiduje 4 rodzaje referendum:

 art. 125 – ogólnokrajowe w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa;

 art. 90 ust. 3 – „referendum unijne”;

 art. 235 ust. 6 – referendum konstytucyjne zatwierdzające zmiany rozdziału I, II i XII;

 referendum lokalne.

* demokracja pośrednia (przedstawicielska) – wskazane na pierwszym miejscu w konstytucji przez co uznane za podstawową formę sprawowania władzy.

→ Wymogi istnienia demokracji pośredniej:

 istnienie parlamentu (art. 10, art. 95);

 demokratyczna procedura wyłaniania izb (powszechność, bezpośredniość, równość i tajność głosowania) (art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 2);

 regularnie odbywające się wybory (art. 98);

 przedłużenie kadencji tylko w sytuacjach nadzwyczajnych (art. 228);

 system polityczny oparty na zasadach pluralizmu (art. 11-13);

 odpowiednio silna pozycja i kompetencje w systemie organów państwowych.

→ przedstawiciel Narodu:

 art. 104 (art. 108) – posłowie i senatorowie przedstawicielami Narodu, ale zasada mandatu wolnego;

 Konstytucja nie określa Prezydenta mianem przedstawiciela Narodu, choć materialnie jest nim, gdyż pochodzi z wyborów powszechnych, co nadaje mu szczególną pozycję;

 organy przedstawicielskie to też organy samorządu lokalnego, ale ze względu na ograniczony terytorialnie zakres ich legitymacji nie są traktowani jako przedstawiciele Narodu.