Student Prawa

Zasada kontradyktoryjności (sporności) polegała na tym, że proces toczył się jako spór między dwiema stronami, którego sąd był biernym obserwatorem: zadaniem sądu było przysłuchiwanie się wystąpieniom przeciwników procesowych, by orzec która ze stron przedstawiła więcej argumentów, a więc po czyjej stronie stoi prawo, bez dociekania rzeczywistego stanu rzeczy, a więc prawdy materialnej (zasada prawdy formalnej); sędzia mógł opierać się jedynie na podstawie materiału zebranego przez strony, i w wyrokowaniu musiał się trzymać treści żądań powoda: proces skargowy, rzymsko-kanoniczny

Zasada dyspozycyjności (rozporządzalności) polegała na tym, że tylko od woli strony zależało rozpoczęcie procesu, tj. sędzia działał dopiero po otrzymaniu skargi powoda, oraz że same strony dysponowały swymi prawami procesowymi i materialnymi: mogły np. w pewnych stadiach procesu wycofać skargę, zawrzeć ugodę itd.