Student Prawa

- geneza:

* historycznie wywodzi się z kar prywatnych;

* po rozdzieleniu prawa karnego i cywilnego – kary prywatne tracą na znaczeniu;

* szkoła praw natury – pewne przyrodzone prawa, a w razie naruszenia – naprawienie szkody za doznane cierpienia;

* szkoła historyczna – ochrony doznają tylko prawa majątkowe;

- regulacje o zadośćuczynieniu:

* 1924 r. – o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych;

* 1933 r. – Kodeks zobowiązań, w tym art. 166 – sąd mógł w razie śmierci poszkodowanego przyznać rodzinie lub instytucji pewną sumę za doznaną krzywdę moralną;

* 1945 r. – Prawo małżeńskie (art. 29) – w razie rozwodu zadośćuczynienie dla osoby niewinnej rozpadowi (gdy druga osoba wyłącznie winna rozpadowi);

* 1946 r. – Prawo rodzinne – zadośćuczynienie (suma pieniężna) dla matki dziecka pozamałżeńskiego przez ojca dziecka za niedotrzymanie przyrzeczeń zawarcia małżeństwa (za szkodę moralną), poszerzenie zakresu;

* do 1954 r. – projekt KC, brak regulacji zadośćuczynienia:

> wpływ cywilistów na szczątkowe zachowanie instytucji;

> zadośćuczynienie w enumeratywnie wymienionych przypadkach (zamknięty katalog) – w tym zgwałcenie kobiety, mężczyzna nie mógł domagać się zadośćuczynienia (taka regulacja dopiero w 1996 r.);

* 1996 r. – zadośćuczynienia dotyczą 3 przepisy:

> art. 24 – naruszenie dóbr osobistych, bardziej sposób niż przesłanki;

> art. 445 – enumeratywnie

> art. 448 (dodany w 1996 r.) – do dziś spory:

# nie ma legalnej przesłanki

1. bezprawność (obalona przez dr);
2. winy – czyn zabroniony zawiniony – mimo, że brak w KC to taką zasadę się stosuje.

# spór – relacja 448 a 445:

448 – w razie naruszenia dobra osobistego

445 – uszkodzenie ciała, pozbawienie wolności, czyn nierządny podstępnie

oraz roszczenia z nich wynikające:

445 za doznaną krzywdę – zadośćuczynienie pieniężne;

448 – 2 roszczenia: zadośćuczynienie pieniężne + suma pieniężna na cel społeczny

3 koncepcje relacji 445 i 448 („Każda z nich zła” – dr B)

1. 445 jako lex specialis – do naruszenia dóbr wymienionych w 445, a w pozostałych przypadkach stosowanoby 448; przeciwko koncepcji stoi:

- wykładnia językowa (448 uregulowane w KC dalej);

- pokrzywdzenie poszkodowanych – gdy istotniejsze naruszenie – mniej możliwości dochodzenia roszczeń;

2. uznajemy, że poszkodowanemu przysługuje wybór roszczeń:

- wygodne dla poszkodowanych;

- ale: np. w razie uszkodzenia ciała w wypadku komunikacyjnym, a kierowcy nie można przypisać winy (brak winy) – nie daje możliwości dochodzenia roszczeń (brak oparcia dla poszkodowanych);

3. ogólne postanowienia 448 stosuje się uzupełniająco do 445:

- skłania się ku temu wykładnia funkcjonalna;

- brak oparcia jezykowego.

- kryteria dotyczące wysokości zadośćuczynienia:

* zadośćuczynienie ma funkcję kompensacyjną (podstawowe znaczenie ma rozmiar szkody niemajątkowej);

* o wysokości decyduje np. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich długotrwałość, nieodwracalność, intensywność;

* w orzecznictwie tendencja, by wysokość zadośćuczynienia kształtować w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnych, przeciętnym warunkom i stopie życiowej;

 

!!sprawa!! wadliwą diagnozą ustalono, że kobieta ma raka piersi. Usunięto jej piersi i okazało się, że to nie był rak. Żądała 50 000 zł, a pełnomocnik pozwanych (szpitala) stwierdził, że jej się nie należą, bo piersi nie są jej potrzebne. Znajomy dr B: temu adwokatowi powinno się obciąć co nieco, bo przecież nie jest aktorem filmów pornoJ

rozstrzygnięcie: zadośćuczynienie 5 000 zł (sic!) – przy takim uszczerbku!

 

!! sprawa!! Dziewczynę zgwałcono, zaszła w ciążę, szpital odmówił dokonania aborcji, a później nie było takiej możliwości. Wystąpiła o 20 000 zł od szpitala za naruszenie dóbr osobistych.

Sąd w 2006 r. poszukiwał instrumentów prawnych, by sprawę rozwiązać.

Rozstrzygnięcie: podmiot odpowiedzialny za bezprawne uniemożliwienie przerwania ciąży w wyniku zgwałcenia ponosi odpowiedzialność w granicach w jakich matka potrzebuje do zwykłej egzystencji.

 

- Kumulacja roszczeń z 448:

* wyłączona możlwiość w literaturze (pogląd dominujący z uwagi na funkcje zadośćuczynienia)

* SN w 2008 r.: dopuszczalna kumulacja:

> oparto się na wykładni językowej – „lub” alternatywą nierozłączną;

> cel i funkcje przepisu wskazują inaczej (dr B);

> zgłoszono 2 zdania odrębne.

Te roszczenia są co do zasady niezbywalne, ale mogą być zbyte, gdy są wymagalne, stwierdzone na piśmie lub potwierdzone orzeczeniem sądu.

W Kodeksie zobowiązań – przysługuje osobom bliskim;

3.08.2008 r. – nowela KC przyznająca prawo zadośćuczynienia osobom najbliższym.