Student Prawa

a) wezwanie pozwanego do Sądu następuje w formie litis denuntiatio.

litis denuntiatio – pismo procesowe, w którym powód przedstawia zwięźle swoje roszczenia wobec pozwanego i wzywa go do stawienia się w określonym terminie w sądzie (na ogół 4 miesiące). Najpierw doręczano osobiście pozwanemu, dopiero później przybiera to formę urzędową.

b) wezwanie pozwanego do Sądu następuje za pośrednictwem pisma zwanego libellus conventionis

W tym piśmie powód zwięźle przedmiot swego żądania i jego podstawę prawną. W taki sposób prawo rzymskie przechodzi od systemu skarg (powództw) do systemu praw podmiotowych. Procesować się może nie tylko ten któremu przysługuje acti, lecz każdy kto uważa iż naruszone zostało jego prawo podmiotowe, które taka czy inna actio tylko wyraża.

Libellus conventionis powód przekazuje urzędnikowi, a ten po zapoznaniu się z jego treścią, decyduje o przekazaniu odpisu pozwanemu, za pośrednictwa urzędnika zwanego executor. Treść Libellus conventionis ma duże znaczenie gdyż określa czy powód nie dopuścił się uchybienia procesowego pluris petitio czyli nadmierne żądanie. Skutkiem wniesienia Libellus conventionis jest tzw. zawisłość sporu (lis pendens – litispendencja) – w tej samej sprawie między tymi samym stronami nie może toczyć się postępowanie w innym Sądzie jak długo trwa zawisłość tego sporu.

c) pisemną odpowiedz na pozew przez pozwanego nazywano libellus contraciditionis,

Powinna być złożona w ciągu 10 dni od otrzymania pozwu, (jeśli nie zamierza zaspokoić pretensji powoda) dać gwarancje stawienia się w Sądzie i przedstawić w niej zarzuty pod adresem roszczeń powoda i ewentualnie własne pod adresem powoda pretensje, jeśli takie ma (powództwo wzajemne). Libellus contraciditionis doręcza powodowi także executor.

d) postępowanie przed Sądem składa się z trzech części:

I) część pierwsza (primordium litis) trwa aż do litis contestatio

II) część środkowa (medium) to postępowanie dowodowe

III) część końcowa – wydanie wyroku (sententia)

- strony stają przed Sądem w terminie osobiście lub zastępowane przez swych prokuratorów,

wzrosła wyraźnie rola adwokata (advocatus). Adwokaci mogli na początku pobierać honoraria (nawet do 10 000 sesterców), później zakazano płacić a nawet przysądzać honorariów przed procesem. W okresie dominatu godność adwokata mogła piastować tylko osoba o nieposzlakowanej opinii.