Student Prawa

Własność nie jest instytucją niezmienną. W rzeczywistości zakres i treść własności oraz jej cechy stanowią kategorie historyczne, które ulegają przemianą w miarę, jak zmieniają się stosunki społeczne i ekonomiczne i odwrotnie. Przykładem z niedalekiej przeszłości mogą być zmiany jakie nastąpiły w Polsce po upadku socjalizmu; czyt. Przekształcenie gospodarki nakazowej w gospodarkę rynkową.

Opisane wyżej zmiany systemu gospodarczo-ustrojowego znalazły bezpośredni oddźwięk w sferze prawa, system odgórnego zarządzania powodował, że pierwszoplanowe miejsce w regulacji prawnej zajmowało prawo administracyjne, i charakterystyczne dla takiego rozwiązania decyzje administracyjne. Obecnie decydująca rola w kształtowaniu obrotu przypada samym gospodarującym podmiotom, a głównym narzędziem, z jakiego korzystają, jest charakterystyczna dla prawa cywilnego czynność prawna.

Według obecnej konstrukcji własności właścicielowi wolno z rzeczą robić wszystko co nie jest zabronione.

Własność prywatna

Własność prywatna jest to własność należąca do jednostki ludzkiej oraz różnego rodzaju spółki(kapitałowe i osobowe) i podobne nim „organizmy”.(także własność spółdzielcza, gdyż po rozwiązaniu spółdzielni jej majątek przechodzi na jej członków )

Własność społeczna własność należąca do różnych organizmów społecznych wykorzystujących swoją własność dla realizacji celów wspólnych, dla danej zbiorowości co nadaje tej kategorii samoistny charakter mim braku szczególnych uregulowań (organizacji społecznych, stowarzyszeń, związków zawodowych i wyznaniowych)

Własność państwowa

Własność państwowa w świetle obecnych uregulowań nie ma pozycji uprzywilejowanej w dziedzinie produkcji własności państwowej. Przeciwnie państwo nie jest w tym systemie powołane do prowadzenia działalności zarobkowej, jest to bowiem domena własności prywatnej.

Panstwo natomiast jest właścicielem środków produkcji i przedmiotów potrzebnych do wykonywania jego ustrojowych funkcji takich jak: obrona kraju, bezpieczeństwo obywateli, administracja szkolnictwo itp.

Do własności państwowej mają oczywiście zastosowanie odpowiednie przepisy własności KC. Pod pewnymi względami własność państwowa jest mimo wszystko odmiennie uregulowana, jest to spowodowane przede wszystkim:

1. własność państwowa powinna być wykorzystywana zgodnie z interesem ogólnospołecznym i zasadami prawidłowej gospodarki (nie ma mow na raką samą dowolność jaką ma właściciel prywatny)

2. W państwie łączą się dwa atrybuty właściciela i prawodawcy(powinna być wyraźnie określony zakres ingerencji imperium)

Zarząd mieniem publicznym nie jest jednolity jest on bowiem wykonywany przez:

• [ Państwowe osoby prawne
• [ Państwowe jednostki organizacyjne
• [ Agendy państwowe o charakterze jakby powierniczym

Powyższe „organizacje” charakteryzują się dużą niezależności od podmiotu będącego ich właścicielem czyli Skarbu Państwa, a ich zależności wobec niego regulują ich statuty itp.. Należy stwierdzić, że wobec wszystkich tych form działalności państwa Skarb Państwa posiada pozycje nadrzędną, i przysługuje mu swoiste prawo do ich mienia, z czego wynikają różnorakie prawa: nadzoru, dywidendy wyrażania sprzeciwu a nawet do zlikwidowania i przejęcia mienia.

Do najważniejszych składników mienia państwowej osoby prawnej należą nieruchomości, które są im przekazane przez skarb panstwa lub były nabyte w drodze zakupu od osób prywatnych.

Mienie nie należące o innych państwowych osób prawnych należy do skarbu państwa, który jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków.

Z powyższych rozważań wynika, że kategoria własności państwowej dzieli się na dwie zasadnicze kategorie:

• š Własność skarbu państwa
• š Własność innych niż skarb państwa państwowych osób prawnych
• 5. Własność samorządowa

Między poszczególnymi jednostkami samorządu terytorialnego w Polsce nie ma żadnych hierarchicznych zależności, każda ma własne zadania i własny majątek, z którego samodzielnie korzysta, jest niezależną od innych osobą prawną.

Oprócz nich lecz zależne od nich mogą powstawać inne osoby prawne tworzone przez te jednostki samorządu, w celu wykonywania ich zadań, mają własny majątek i mogą nim samodzielnie dysponować odpowiadają jednak przed organem macierzystym.

1. własność samorządowa nie jest wyodrębniona ani w sensie ekonomicznym ani prawnym

2. nie jest związana z jednym centralnym podmiotem(co występuje w własności państwowej)

Wspólne zakwalifikowanie tych jednostek do ogólnego katalogu własności samorządowej, jest dokonywane tylko ze względu na wspólne cechy i zadania tych organów.

Źródła własności samorządowej:

• “ przekazane jednostką samorządu terytorialnego od państwa mienie, w związku z powoływaniem kolejnych szczebli samorządu
• “ mienie nabyte w drodze zwykłego obrotu
• ” pochodzące ze źródeł publicznych (podatki, subwencje, opłaty, dotacje)
• ” nabyte za pomocą środków instrumentów publicznoprawnych(np. wywłaszczenie nieruchomości)
• ” uzyskane z działalności prywatnej