Student Prawa

Ustawą (lex), jak powiada Gaius, jest to co lud nakazuje i ustanawia.

Ciałem ustawodawczym były zgromadzenia ludowe, comitia. Z inicjatywą ustawodawczą występował magistratus (konsu, pretor) zapytując zgromadzonych (rogatio), czy przyjmują projekt ustawy. Głosowanie odbywało się jawnie, a w okresie późniejszym tajnie, według centurii (comitia centuriata) lub tribus (comitia tributa). Przyjęta ustawa wymagała zatwierdzenia przez senat (auctoritas patrum).

Plebejusze mieli swe własne zgromadzenia (concilia plebis), obradujące pod przewodnictwem trybuna plebejskiego. Podejmowane tam uchwały miały na początku moc wiążącą tylko dla plebejuszy, jednakże od lex Hortensia z 286 r. p.n.e. stały się one obowiązujące dla wszystkich obywateli.

Ustawa składała się z trzech części:

praescriptio – zawierała nazwisko wnioskodawcy, określenie czasu i miejsca głosowania

rogatio – sam tekst

sanctio – dyspozycje gwarantujące jej przestrzeganie

Wyróżniamy trzy rodzaje ustaw, ze względu na sankcje:

lex perfecta – to taka, która sankcją nieważności dotyka czynność zdziałaną wbrew jej postanowieniom

lex minus quam perfecta – uznaje wprawdzie taką czynność za ważną, ale za jej sporządzenie przewiduje sankcje karne

lex imperfecta – pozbawiona jest jakichkolwiek sankcji (nikt nie podlegał żadnej każe)

Ustawa XII tablic (lex duodecim tabularum), 451 – 453 p.n.e.

- trzon stanowi prawo świeckie

- wielka liczba przepisów sakralnych

- regulowała postępowanie sądowe i egzekucyjne, spadkobranie, ochronę własności, zobowiązania, zwłaszcza z przestępstw

- traktowała o czynnościach prawnych a nadto o prawie karnym