Student Prawa

Pokrzywdzony z faktu samego pokrzywdzenia go przestępstwem jest uznawany za stronę postępowania przygotowawczego.

Art. 299 § 1 k.p.k przyznaje pokrzywdzonemu ( i podejrzanemu) status strony w postęp. przygotowawczym. Nie jest to tylko gołosłowna deklaracja. W postęp. przejściowym, które rozciąga się czasowo od wniesienia aktu oskarżenia do sądu, do wszczęcia rozprawy głównej pokrzywdzony ma tyle uprawnień, że w sumie składają się na prawa strony.

POKRZYWDZONY z racji samego pokrzywdzenia nie jest jeszcze generalnie stroną sądowego postęp. karnego i aby się nią stać musi z zasady podjąć kroki prawne w celu wejścia w rolę OSKARŻYCIELA POSIŁKOWEGO (prywatnego) lub POWODA (albo kumulatywnie obu tych stron). Niemniej jako strona postęp. przygotowawczego zachowuje on pewne uprawnienia strony także w trakcie wstępnej kontroli oskarżenia, choćby nie wcielił się jeszcze w rolę tego podmiotu procesu; może też z racji samego pokrzywdzenia uczestniczyć w rozprawie.

W toku postępowania przygotowawczego pokrzywdzony może składać samodzielnie lub przez pełnomocnika wnioski dowodowe, uczestniczyć we wnioskowanych czynnościach dowodowych, domagać się sądowego przesłuchania świadka w toku dochodzenia (śledztwa) w razie niebezpieczeństwa niemożności przesłuchania go później w postępowaniu sądowym, uczestniczyć też w innych niepowtarzalnych dowodowych czynnościach śledczych i dochodźczych oraz żądać dopuszczenia do każdej czynności dowodowej postępowania przygotowawczego. Ma prawo przeglądania akt w toku tego postępowania za uprzednią zgodą prowadzącego to postępowanie, również możliwość zaskarżenia decyzji odmawiającej ich udostępnienia. W razie dopuszczenia w postępowaniu przygotowawczym dowodu z opinii biegłego pokrzywdzonemu doręcza się odpis postanowienia o powołaniu biegłego i zezwala na zapoznanie się z opinią biegłego. Pokrzywdzony może też na zasadach ogólnych zaskarżać postanowienia i zarządzenia wydawane w postępowaniu przygotowawczym, a także żalić się na inne czynności naruszające jego prawa. Zawiadamia się go o zamknięciu dochodzenia lub śledztwa oraz o przesłaniu do sądu aktu oskarżenia lub wniosku o warunkowe umorzenie postępowania. Od jego woli zależy też np. przekazanie ścigania cudzoziemca państwu obcemu, gdy popełnił on przestępstwo w Polsce, a pokrzywdzonym jest obywatel polski. Wówczas to złożenie wniosku o przejęcie ścigania może nastąpić tylko za zgodą pokrzywdzonego.