Student Prawa

Historyzm i irracjonalizm tworzyły podstawę poglądów szkoły

na prawo. Savigny twierdził, że prawo jest jednym z produktów ducha narodu i rozwija się wraz z rozwojem tego ducha, podobnie jak język, obyczaje i ustrój. Prawo jest zatem częścią życia narodu, znajdującą swój wyraz w jego świadomości; stanowi sferę jego kultury prawnej.

Byt prawa przedstawia się jednak inaczej w młodzieńczych okresach życia narodów, inaczej zaś na  wyższych szczeblach rozwoju kultury. Początkowo prawo jest po prostu częścią ogólnej świadomości narodowej. Później natomiast staje się już bardziej skomplikowane, tak że można w nim wyodrębnić dwie warstwy norm: te, które są nadal związane z życiem całego narodu, z ogólniejszą świadomością prawną i te, które wchodzą w skład świadomości prawników – jako wyodrębniającego się stanu reprezentantów funkcji prawa narodu. Można wyróżnić dwa rodzaje prawa: prawo zwyczajowe, dawniejsze i ważniejsze, wyrażające bezpośrednio przejawy świadomości prawnej narodu, oraz prawo prawnicze, ukształtowane w rezultacie nauki prawa i w zasadzie odkrywające zasady pierwszego. Savigny niechętnie pisał o roli prawa ustawowego i odrzucał ustawodawczą ingerencję w proces tworzenia prawa, stojąc na stanowisku, że ustawodawstwo i kodyfikacje są dopuszczalne tylko w sensie „deklaratoryjnym”, dla uchwycenia zasad już istniejących, istniejących rezultacie historycznego rozwoju narodowego. Stwierdzenie to było konsekwencją założenia, że prawa się nie tworzy lecz odkrywa.

Ostatecznie systematyki prawa w szkole dokonał ostatni jej przedstawiciel, Geogr. Friedrich Puchta. Stwierdził już wyraźnie, że istnieją trzy drogi powstawania prawa: zwyczaj,, ustawodawcza działalność państwa oraz nauka prawa.

Niewątpliwą zasługą szkoły było ujecie prawa jako historycznego zjawiska społecznego. Dyrektywa metodologiczna brzmiała: prawo należy badać In conereto, w ścisłym związku z życiem narodu. Nauka prawa, która nie opiera sił na gruntownym badaniu historycznym, spełnia właściwie tylko funkcje pisarza, w praktyce sądowej. Te słowa Savingny’ego wyrażały ostry protest przeciw schematycznym uproszczeniom doktryny prawa natury, absolutyzującej pojęcia prawne. Sukcesem szkoły było zwrócenie uwagi na konieczność wiązania prawa i świadomości prawnej z życiem społecznym i kulturalnym. Doktryna szkoły historycznej sprzyjała tworzeniu klimatu pogłębionych studiów prawno – dogmatycznych.

Istotnie przedstawiciele szkoły wystrzegali się haseł radykalizmu, obawiali się przeniknięcia nastrojów rewolucyjnych na teren niemieckich państw. Nie cofnęli się również przed wykorzystaniem argumentów religijnych.