Student Prawa

1)    Doktryny reakcyjne, głoszące konieczność restauracji stosunków

feudalnych tam, gdzie zostały one już obalone. oraz  utrzymanie ich w krajach, które znajdowały się w przededniu burżuazyjnej rewolucji. Teoretycznymi podstawami, wspierającymi ich program były m.in. swoista romantyczna historiozofia, pojęcie narodu jako organicznej więzi pokoleń, romantyczny solidaryzm, kultu stanowego i absolutnego państwa, wreszcie skrajny katolicyzm.

2)    Doktryny kompromisu z przemianami burżuazyjnymi, dostrzegając

konieczność ustępstw wobec kapitalizmu i mieszczaństwa, ale opowiadające się za utrzymaniem reform w ramach państwa starego typu i przy utrzymaniu gospodarczych pozycji starych grup rządzących. Celem tego nurtu było osiągnięcie takiego kompromisu, który by utrzymywał przewagę elementów feudalnych. Punktem wyjścia była tu obawa przed rewolucyjnym przekształceniem starych struktur; środkiem urzeczywistniającym je miała być tzw. pruska droga do kapitalizmu. Nurt ten reprezentowała przede wszystkim niemiecka szkoła historyczna z Fryderykiem Karolem Savigny’m na czele.

3)    Doktryna kompromisu z pozostałościami ancien regime’u, zakładające

utrzymanie niektórych instytucji starego, przedrewolucyjnego systemu ( np. zachowanie zasady monarchicznej ), ale już w ramach państwa nowego typu. Ten nurt wyrażał konflikt mieszczańsko – szlachecki w państwach, w których rewolucja obaliła ustrój feudalny, ale w których pozycja obalonych klas ziemiańskich była nadal silna i znajdowała instytucjonalny wyraz w ustroju politycznym. Tak więc we Francji.

4)    Doktryny liberalno – burżuazyjne, które stawały już jednoznacznie na

gruncie państwa i społeczeństwa kapitalistycznego. Liberalizm był najbardziej reprezentatywną doktryną tego okresu; wyrażał zwycięstwo szczytów posiadającego mieszczaństwa i zwycięstwo burżuazyjnej koncepcji państwa. Elementy profeudalne, aczkolwiek i w tej doktrynie widoczne były jednak tutaj składnikiem drugoplanowym. Klasyczny liberalizm polityczny rozwinął się przede wszystkim w dwóch krajach – w Anglii i Francji. Najwybitniejszymi postaciami tego nurtu byli Jeremy Bentham i John Stuart Mill.

5)    Doktryny egalitarne, demokratyczne, które – inspirowane przez ruch

robotniczy, wzrastający w siłę w rezultacie postępu kapitalizmu – znajdowały na Zachodzie wyraz przede wszystkim w ideologii socjalizmu utopijnego.