Student Prawa

Realizacja roszczeń cywilnych w postępowaniu karnym może nastąpić na kilka sposobów, np. może to być wynikający z materialnego prawa karnego obowiązek naprawienia szkody, świadczenie pieniężne lub nawiązka. K.p.k. zna natomiast instytucję odszkodowania z urzędu zasądzanego na rzecz pokrzywdzonego, który nie występował z roszczeniem, z tym że jest ono zawsze tylko fakultatywne, a sąd może je zasądzić w razie skazania, w tym i w wyroku nakazowym. Zasądzenie odszkodowania z urzędu jest jednak niedopuszczalne, jeżeli szkoda nie ma bezpośredniego związku z przestępstwem albo orzeczono już w tej w kwestii w innym postępowaniu lub postępowanie taki toczy się.

Powodem cywilnym w procesie karnym jest podmiot dochodzący od oskarżonego, zgodnie z prawem karnym procesowym, roszczeń majątkowych wynikających z popełnienia przestępstwa. Podmiotem uprawnionym jest pokrzywdzony. Może je wytoczyć także zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim jest on uważany za pokrzywdzonego, czyli w zakresie, w jakim pokrył już szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia zgodnie z umową ubezpieczenia. W razie śmierci pokrzywdzonego – także osoby najbliższe dla zmarłego. W roli powoda cywilnego, ale z powództwem na rzecz innego podmiotu, będącego pokrzywdzonym, wystąpić też mogą organy kontroli państwowej, które w zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania, gdy czynem tym wyrządzono szkodę instytucji państwowej. Prawo takie posiada również prokurator, gdy wymaga tego interes społeczny.

W postępowaniu karnym powód cywilny jest tymczasowo zwolniony z obowiązku uiszczania wpisu od powództwa cywilnego. Jeżeli zatem powództwo zostanie oddalone albo powód cofnie apelację, ponosi on koszty wynikła z oddalonego powództwa i cofniętej apelacji.

Powództwo cywilne może być cofnięte.