Student Prawa

-        Wywodzi się z consortium ercto non cito, którą można było dzielić za pomocą specjalnej skargi działowej – actio familiae erciscundae. Akty prawne dotyczące nabywania i zbywania majątku dokonywane przez każdego z członków wspólnoty miały skutek prawny również dla pozostałych.

-        Zobowiązanie dwustronne równoczesne, dobrej wiary

-        Dobrowolne wspólnoty majątkowe (societates) – powstawały na podstawie nieformalnej umowy stron zgodnej woli zainteresowanych osób pozostawania w spółce (affectio societas lub animus societatis).

-        Zasada swobody stron – tak przy tworzeniu jak i przy rozwiązywaniu spółki.

-        Przedmiotem spółki musiał być cel gospodarczy mający wartość majątkową.

-        Wkład w spółce – wkłady rzeczowe i/lub własna praca.

-        Podział zysków – o podziale zysków decydowała umowa spółki, a nie wysokość wkładów czy nakład pracy. Jeżeli nie ustalono inaczej, wspólnicy partycypowali w równych częściach zarówno w zyskach, jak i w stratach..

*  Ewentualne straty obciążały tylko tę część zysku, która przypadała na powodującego stratę wspólnika. Nie mógł on też odliczyć zysku, jaki przysporzył swoją własną pracą → potrącenie zysku ze straty (compensatio lucri cum damno) było niedopuszczalne.

*  Możliwe było, aby ktoś miał tylko zyski, a nie ponosił strat (milcząco zakładano tak w przypadku, gdy czyimś wkładem była jego praca a nie majątek).

*  Niedopuszczalna była tzw. lwia spółka (societas leonina) – gdy któryś ze wspólników ma uczestniczyć jedynie w stratach, bez udziału w zyskach.

*  O podziale zysków decydowała umowa spółki, a nie wysokość wkładów czy nakład pracy poszczególnych wspólników. Ewentualne straty obciążały tylko tę część zysku, która przypadała na powodującego stratę wspólnika. Nie mógł on też odliczyć zysku, jaki przysporzył swoją własną pracą → potrącenie zysku ze straty (compensatio lucri cum damno) było niedopuszczalne.

*  Zysk = przychód – straty.

*  Poniesione nakłady przez jedną ze stron obciążały wszystkich w takich częściach jak się umówiono co do zysków.

-        Kwestia sporna czy można było zawrzeć spółkę pod warunkiem.

-        Rodzaje spółek:

*  societas omnium bonorum – spółka obejmująca cały majątek wspólników, tworząca współwłasność.

*  societas unius rei – spółka dotycząca jednej transakcji

*  societas alicuius negotionis – spółka dotycząca transakcji określonego rodzaju.

-        Odpowiedzialność:

*  Odpowiadali za dolus i culpa, ale byli zobowiązani tylko do zachowania takiej staranności, jak przy prowadzeniu swoich własnych spraw (culpa levis in concreto), gdyż należało „mieć pretensje do siebie samego, jeśli dobrało się niestarannego wspólnika”.

*  Wspólnicy nie byli odpowiedzialni za szkody powstałe w wyniku niezależnych zdarzeń losowych (damna fatalia).

-        Spółka prawa rzymskiego nie była odrębnym podmiotem prawa. Tworzyła ona jedynie stosunki pomiędzy wspólnikami, regulując ich wzajemne rozliczenia. Wobec osób trzecich odpowiedzialność ponosił wyłącznie ten wspólnik, który zawarł umowę. Wspólnik, który wykonał takie zobowiązanie, miał do pozostałych wspólników skargę o dokonanie rozliczeń.