Student Prawa

Leon Duguit(  1859-1928) Teoria Leona Duguit była próbą przezwyciężenia formalizmu prawniczego

polegającego na    omawianiu systemów prawnych w oderwaniu od problematyki społecznej. Punktem wyjścia Duguita była krytyka abstrakcyjnych podjęć takich na przykład jak abstrakcyjnie rozumiana suwerenność, osoba prawna, własność, wolność jednostki). Zdaniem Duguita wszystkie te pojęcia są fikcjami prawnymi, gdyż kryją się za nimi konkretni ludzie a jak   mówił Duguit nikt jeszcze nie jadł śniadania z osobą prawną. Konsekwencją krytyki było uznanie, iż realną rzeczywistością jest nie suwerenne państwo, ale społeczeństwo. Człowiek żyje w społeczeństwie, a organizacja społeczeństwa jest oparta na solidarności jednostek. Społeczeństwo to wytwarza pewne reguły, które są wyrazem właśnie solidarności społecznej. Pisał : człowiek nie ma praw, nie ma ich tym bardziej zbiorowość. Ale każda jednostka ma w społeczeństwie pewną funkcję do spełnienia, pewną pracę do wykonania. I to właśnie stanowi podstawę reguły prawa, która stosuje się do wszystkich dużych i małych rządzących i rządzonych. Duguit zajmował się na przykładem pojęciem wolności jednostki. Z faktu, że człowiek jest istotą społeczną, wyciągał Duguit wniosek, że jednostka podlega pewnym regułom, które wyrażają solidarność społeczną. Ta reguła jest starsza od państwa i od prawa. Według teorii Duguita reguła jest niezmienna  jest wyrazem solidarności, zmienna i zależna od okoliczności może być jedynie jej treść. Prawo nie jest więc wyrazem woli suwerennej, jest sprecyzowanym przez rządzących w normach prawnych obowiązkiem solidarności, którego treść może się zmieniać zależnie od etapu rozwoju społecznego. W teorii Duguita widoczna jest chęć ograniczenia indywidualizmu i wskazania na społeczne uwarunkowania jednostki. Samo istnienie państwa było dla Duguita formą zorganizowania społeczeństwa, konieczną dla egzekwowania reguły prawa: w gruncie rzeczy podział na rządzących i rządzonych sam w sobie jest też wyrazem solidarności społecznej i jest wywołany koniecznością podziału pracy. Ale to nie państwo tworzy prawo: zasada prawa – reguła „postepuj solidarnie” – w gruncie rzeczy poprzedza prawo tworzone przez rządzących, oni tylko technicznie ujmują tę regułę w normy, konieczne na danym etapie rozwoju.

Teoria Leona Duguit mogła być odczytywana w dwojaki sposób. Z jednej strony była ona próbą ograniczenia suwerenności państwa, pokazania społecznej funkcji państwa.. Duguit podkreślał bowiem, że suwerenność państwa nie jest absolutna, że jest i ona ograniczona regułą solidarności, winna służyć rozwijaniu solidarności społecznej praktycznym aspektem było np. domaganie się odpowiedzialności władzy za działania administracyjne. Z drugiej jednak strony słabo broniła jednostkę przed podporządkowaniem ogółowi. Zmienne bowiem treści zasady solidarności mogły służyć uzasadnieniu rozmaitych żądań wobec jednostki, aż do całkowitego podporządkowania się władzy. Dlatego elementy solidaryzmu społecznego nieobce byty w doktrynie faszyzmu.