Student Prawa

a) Zwolennicy powrotu do liberalizmu

wolnokonkurencyjnego, chociaż rozpoczęli swoją ofensywę ideologiczną jeszcze przed wybuchem wojny, aż do połowy lat siedemdziesiątych naszego wieku znajdowali się w defensywie. Z jednej strony obrona tradycyjnych wolności nie była podważana przez większość partii zachodnioeuropejskich, z drugiej - pragmatyzm polityków skłaniał ich do realizacji programów liberalizmu socjalnego, ponieważ reformy stabilizowały  system kapitalistyczny i zmniejszały popularność programów lewicowych.  Większość  państw  Europy  Zachodniej prowadziło  politykę daleką od nieinterwecjonanizmu. Państwem , które po wojnie starało się  ograniczyć interwencjonizm, była  RFN . W konstytucji bońskiej określono, że Republika Federalna Niemiec będzie socjalnym państwem prawnym: Obowiązkiem państwa było zapewnienie jednostce wolności; jej gwarancją miał być szeroki wachlarz praw i wolności obejmujący m.in. wolność osobistą, wolność przekonania, wyznania, słowa i prasy, wolność zrzeszania się, a przede wszystkim  wolność inicjatywy gospodarczej. Państwo miało zadbać o to, by możliwa była konkurencja i rozwijanie osobowości. Doktryna socjalnego państwa prawnego pozostawała w zgodzie z zasadą subsydiamości papieża Piusa XI ( zob. rozdz. VIII). Liberalizmu broniła inna partia niemiecka, odgrywająca dużą rolę w polityce, mianowicie Wolna Partią-Demokratyczna (FDP). Jej działaczem był wybitny teoretyk prawa, Wemer Maihofer. W programie FDP z 1971 r. Maifhofer i Walter Scheel podkreślali, że liberalizm jest zwolennikiem godności człowieka na drodze jego samookreślenia i że podstawą wolnego społeczeństwa musi być przede wszystkim wolność, prawo do własności. Interwencjonizm państwa powinien mieć miejsce wtedy, gdy koncentracja własności zagraża wolności: państwo winno stworzyć takie ramy prawne dla działalności jednostek, aby zlikwidować brak równowagi i ograniczyć władzę ekonomiczną, pochodzącą akumulacji pieniądza i posiadania oraz koncentracji środków produkcji w niewielu rękach. Indywidualizm pozostawał zasadą liberalizmu. Wielu teoretyków podkreślało, że termin socjalne w gruncie rzeczy pozostaje w sprzeczności z terminem prawnej państwo prawa zakłada bowiem przede wszystkim równe traktowanie wszystkich obywateli przez prawo, podczas gdy państwo socjalne musi traktować ludzi nierówno, dając, przywileje biednym. Gorącym rzecznikiem tej argumentacji był teoretyk prawa, konstytucjonalista Hans Hubert. Argumentowano też odwołując się do argumentów moralnych ludzie, którzy nie są skłonni wziąć odpowiedzialność za własne losy, nie są ludźmi prawdziwie wolnymi: Podsumowując należy uznać, że socjalne państwo prawne było rozwiązaniem pośrednim między

formułą państwa dobrobytu, a formułą klasycznego liberalizmu. W interpretacji terminu położono na tę część formuły, która mówiła o państwie prawnym. Rozwinięto teorię liberalno – demokratycznego państwa prawnego ( państwa prawa ). Sformułowano zasady funkcjonowania państwa prawnego, takie jak zasada pewności prawa, bezpieczeństwa prawnego, zasada nie działania prawa wstecz, zasada równości prawa, zasada kontroli konstytucyjności ustaw itd. Był to wyraz głębokiego przekonania liberałów, że instrumentem działania państwa jest prawo i że prawo to, aby za takie mogło być uznane – musi spełniać określone standardy i wymagania.