Student Prawa

Początkowo proces miał charakter prywatnoskargowy – tzn. osoba prywatna zgłaszała do sądu prywatną skargę – dochodzenie praw było pozostawione pokrzywdzonemu lub jego krewnym. Przestępstwa prywatne obejmowały bardzo szeroki wachlarz czynów: zarówno tych, które zaliczane są obecnie do przestępstw, jak zabójstwo, zranienie, kradzież, jak i tych, które obecnie stanowią naruszenie prawa prywatnego, np. nieoddanie długu w terminie.

Środki dowodowe w średniowiecznym procesie prywatnoskargowym oparte były początkowo na wyobrażeniu, że wszystkimi zdarzeniami rządzi wola boska. Odbywały się tzw. sądy boże, np.:

 walka przez sędzią – Bóg daje zwycięstwo prawdomównemu,

 próba gorącej wody – Bóg pozwala, by rany szybciej goiły się prawdomównym,

 próba zimnej wody – wobec kobiet posądzonych o czary – forma przetrwała do II poł. XVIII w.,

Trzeba zaznaczyć, że kościół w 1215 r. zakazał księżom uczestniczenia w sądach bożych

Inne dowody:

 przysięga sakralna na krzyż – niewłaściwe ułożenie palców, zająknięcie się były dowodami kłamstwa,

 współprzysiężnicy – można było przyprowadzić określoną liczbę ludzi, którzy przysięgali sędziemu, że oskarżony jest prawdomówny,

 świadkowie faktu – dowód pojawił się w procesie średniowiecznym stosunkowo późno,

 dokumenty.

Postępowanie przed sądem, ze względu na rodzaj dopuszczonych dowodów było prowadzone w sposób nieracjonalny. Skutkiem procesu było zasądzenie nawiązki lub główszczyzny, która szła do kieszeni pokrzywdzonego. Taki rodzaj kar nosił nazwę kar kompozycyjnych.