Student Prawa

1. Testament publiczny:

-    testamentum apud acta conditum – testament przez oświadczenie do protokołu sądu lub władzy gminnej. Powstał na początku V w n.e.

-    testamentum principi oblatum – testament przekazywany do kancelarii cesarskiej. Powstał na początku V w n.e.

1. Testament prywatny:

-    testamentum tripertitum – w okresie poklasycznym pisemny testament z siedmioma świadkami. Testator spisywał go sam lub go dyktował. Musiał być sporządzony jednym ciągiem (uno contextu). Testator powinien był wobec obecnych świadków oznaczyć go jako swój testament i podpisać (subscriptio). W tym samym dniu składali podpisy i pieczęcie świadkowie. Nie musieli znać treści testamentu. Justyniana określił go jako tripertitum, gdyż wywodził się od z trzech porządków: cywilnego (obecność świadków, uno contextu), pretorskiego (pieczęcie, liczba świadków), cesarskiego (podpisy). Do czasów Teodozjusza istniał też testament z 5 świadkami. Oba były do wyboru z testamentem ustnym (per nuncupationem). Później testator mógł sporządzić testament tylko w obecności 7 świadków, ustnie lub pisemnie.

-    testamentum per holographam scriptam – własnoręczny testament pisemny. Nie był konieczny udział świadków. Testament ten powstał w 446 r. na mocy konstytucji cesarzy Teodozjusza II i Walentyniana III. Został przyjęty przez współczesne prawo.

1. testamenty szczególne

–  o złagodzonej formie:

-    testamentum ruri conditum – sporządzany na wsi. Wymóg jedynie 5 świadków.

-    testamentum pestis tempore conditum – w czasie zarazy świadkowi nie musieli być obecni jednocześnie przy sporządzeniu testamentu.

-    testamentum parentum inter liberi – specjalne uregulowane przysporzenie wstępnych dla zstępnych. Dokonywano go pisemnie, ale nie w formie testamentu.

–  o zaostrzonej formie:

-    dla niewidomych – konieczność obecności ósmego świadka, który musiał odczytać testament i podpisać razem z pozostałymi siedmioma.

1. testamentum militis – zapoczątkował go Cezar, a ostatecznie ustalił Trajan. Za Justyniana mogli się go sporządzić jedynie żołnierze biorący udział w operacja wojskowych (in expeditionibus). Mógł być sporządzony w dowolnej formie. Dopuszczono możliwość jednoczesnego dziedziczenia testamentowego i beztestamentowego, możliwość istnienia kilku ważnych testamentów, ustanowienie spadkobiercy ex re certa oraz brak zachowku. Testament żołnierski był ważny najdalej do roku po zakończeniu służby (zwolnienie bez nagany).