Student Prawa

( Art. 24. §2. )- jeśli na skutek naruszenia powstała szkoda majątkowa, to można domagać się odszkodowania na zasadach ogólnych ( przepisy o czynach niedozwolonych ). Muszą więc zajść ogólne przesłanki odpowiedzialności cywilnej, czyli:

- WINA

- SZKODA

- ZWIĄZEK PRZYCZYNOWO- SKUTKOWY

Np. naruszenie zdrowia- ktoś pobije drugiego człowieka i ten pobity nie może przez to pracować- powstaje więc szkodą majątkowa- tyle, ile dostałby za pracę w czasie, w jakim został z niej wyłączony. Jest więc związek przyczynowo- skutkowy.

Trudniej jest jednak udowodnić następujący związek: adwokat czy lekarz stwierdza, że wskutek nieprawdziwej publikacji prasowej stracił klientelę.

ZADOŚĆUCZYNIENIE- możliwość domagania się odszkodowania za szkodę niemajątkową- krzywdę, ból, cierpienie. Odpowiedź jest w art. 24. §1.- zdanie ostatnie- można żądać zadośćuczynienie pieniężnego lub zapłaty sumy na określony cel społeczny.

KRZYWDA- z wyrządzeniem szkody wiążą się liczne cierpienia- utrata radości życia, pogorszenie sytuacji życiowej. Wszystkie te doznania określa się mianem krzywdy. Czy więc za krzywdę, które ex definitio nie da się przeliczyć na pieniądze, można żądać zadośćuczynienia?

Historycznie przedstawia się to następującą

a) Art. 165. i 166. kz- dopuszczano zadośćuczynienie za cierpienie i krzywdę moralną w następujących wypadkach:

- uszkodzenie ciała,

- rozstrój zdrowia,

- pozbawienie wolności,

- naruszenie czci,

- kwalifikowane uwiedzenie ( kobiety, małoletniego lub chorego psychicznie mężczyzny ),

- śmierć osoby najbliższej wskutek czynu niedozwolonego.

b) Doktryna socjalistyczna przyjmowała, że nie da się w przeciwieństwie do społeczeństw kapitalistycznych przeliczyć takiej szkody na pieniądze.

Jednak  Art. 445. ( w poprzednim brzmieniu )- zadośćuczynienie w wypadku:

- rozstroju zdrowia,

- pozbawienia wolności,

- uszkodzenia ciała,

- kwalifikowane uwiedzenie kobiety

Wykluczono naruszeni czci. Dzięki prof. Szpunarowi pojawiła się jednak sankcja majątkowa za naruszenie czci- było to konieczne, bo przeprosiny nie wystarczą. Efektem tego był Art. 448. ( w pierwotnej wersji nawiązka na rzecz PCK- uratowano "honor" obrażonych, a osiągnięto cel, jakim było działanie prewencyjne.

Art. 446 §3.- Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odszkodowanie, jeśli wskutek śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej.

c) w wyniku nowelizacji treść Art. 445. i 448. zostały zmienione.

Art. 445 §2- skreślono "kobietę" przy kwalifikowanym uwiedzeniu- kto został z wykorzystaniem stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu, może domagać się zadośćuczynienia.

Art. 448.- generalna podstawa zasądzenia zadośćuczynienia w razie naruszenia dobra osobistego. Zadośćuczynienie jest fakultatywne, może być zasądzone na dowolny cel społeczny. Publikacja tego przepisu wywołała wątpliwości co do zakresu jego stosowania- teoretycznie obejmuje on wszystko to, co jest w poprzednich artykułach dotyczących odpowiedzialności za czyny niedozwolone. Jak więc utrzymać sens pozostałych przepisów?

Warunkiem domagania się zadośćuczynienia jest wina naruszyciela ( w art. 448- prof. Petrykowska ). Dobra najcenniejsze- życie, zdrowie, wolność są chronione w art. 445- chodzi on w grę w przypadku np. wypadku samochodowego. Czyli

a) tam gdzie jest odpowiedzialność na zasadzie ryzyka- Art. 445.,

b) tam gdzie jest odpowiedzialność na zasadzie winy- Art. 448.

Jacek B. zaatakował również art. 448, jako naruszający prawo do sądu, bo sąd może zadecydować, czy przyznać zadośćuczynienie czy nie.

Art. 24 §3.- przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalzczym.

Powstaje szkoda (ogólnie) à odszkodowanie ogólnie

Szkoda niemajątkowa à zadośćuczynienie ; środek majątkowy

Szkoda majątkowa à odszkodowanie (sensu stricto) ; środek majątkowy

Uwaga!

Jeśli mówimy o środkach niemajątkowych naprawienie szkody wyklucza zadośćuczynienie i odszkodowanie!!!!!!!!