Student Prawa

-        Pierwsze zbiory konstytucji cesarskich

*  cesarz wydawał konstytucje jako leges generales (zastąpiło edykty) i reskrypty → konstytucje zaczęto nazywać leges.

*  Początkowo konstytucje wydawane były w imieniu obu współwładców, ale od 429 r n.e. wymagały zatwierdzenia w drugiej części imperium

*  konstytucje dostępne tylko w Rzymie i Konstantynopolu → od III w n.e. powstały 2 prywatne zbiory konstytucji – kodeksy.

→     Codex Gregorianus – z 293 r n.e.; zbiór konstytucji od cesarza Hadriana do 293 roku

→     Codex Hermogenianus – z 295 r n.e.; uzupełniał Codex Gregorianus.

!    oba stworzone za Dioklecjana, przez bliżej nieokreślonych urzędników.

*  Codex theodosianus z 438 r n.e. – zawierał konstytucje od 312 r n.e.. Powstał z inicjatywy cesarza Theodozjusza II i był zbiorem oficjalnym. Dotyczył tylko prawa publicznego. Dzielił się na 16 ksiąg, te zaś na tytuły z ułożonymi chronologicznie ustawami. We wschodniej części obowiązywał od 1.01.439 r n.e., a w zachodniej przyjęty przez Walentyniana II.

→     konstytucje z okresu 438 – 468 r n.e. – Novellae Posttheodosianae.

-        Próby uporządkowania ius

*  w tym okresie często nie zwracano uwagi, czy opinia wyszła spod pióra jurysty z ius respondedni czy nie.

*  tzw. ustawy o cytowaniu – wskazówki dla sędziego jak postępować w przypadku sprzecznych opinii.

*  Konstytucja raweńska – Teodozjusza II z 426 r – moc obowiązującą mają pisma Gaiusa, Papiniana, Paulusa, Ulpiana i Modestyna. W przypadku różnic, decydowało zdanie większości, a przy równej liczbie „głosów” – zdanie Paulusa. Jeśli Paulus się nie wypowiedział, sędzia mógł sam wybrać opinię.

→     po włączeniu konstytucji raweńskiej do Kodeksu dodano klauzule, że można powoływać się na jurystów, na których powoływała się tamta piątka, co wprowadziło ponownie zamęt.

-        Upadek rzymskiej jurysprudencji i kultury prawnej

*  prawnicy pracowali dla cesarza, zawsze w jego cieniu, przytłoczeniu wielkimi osiągnięciami jurystów klasycznych, jedynie przetwarzali i dostosowywali prace poprzedników.

→     Pauli Sententiae – zbiór zasad prawnych spisany przez anonimowego prawnika, opatrzony imieniem Paulusa. koniec III w n.e.

→     Tituli ex corpore Ulpiani – spisane przez anonimowego prawnika, opatrzony imieniem Ulpiana. początek IV w n.e.

*  nastąpiła wulgaryzacja prawa – kryzys ekonomiczny, powrót do gospodarki naturalnej, niejednokrotnie cesarze nierozumiejący instytucji klasycznych, wpływy hellenistyczne i orientalistyczne, stosowanie prawa lokalnego (vulgaris – lokalne)

*  Wulgaryzacja głównie w zachodnim cesarstwie. We wschodnim działały szkoły prawa w Bejrucie i Konstantynopolu, rozwijające idee klasyczne.

-        Przedjustyniańskie próby kodyfikacji leges i ius

*  próby sporządzenia zbiorów zawierające stare ius i nowe leges.

→     tzw. Fragmenta Vaticana

→     tzw. Collatio legum Mosaicarum et Romanarum

→     tzw. Leges Saeculares

→     tzw. Constitutio veteris cuiusdam iurisconsulti

→     tzw. Scholia Sinaitica

*  po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego germańscy władcy wydawali urzędowe zbiory praw dla ludności rzymskiej

→     Lex Romana Visigothorum / Brewiarium Alarici

→     Edictum Theodorici

→     Lex Romana Burgandionum