Student Prawa

CHARAKTER FAKULTATYWNY – brak obowiązku przeprowadzenia go;

– PRZEDMIOT REFERENDUM → sprawy o szczególnym znaczeniu dla państwa oznacza zakaz przeprowadzenia referendum w sprawach nie związanych z interesem państwa, ale nie istnieją żadne procedury zakwestionowania dopuszczalności referendum, ale również oznacza zakaz ustanawiania przez ustawodawcę zwykłego wyjątków;

* tylko sprawa = problem natury ogólniejszej czy kierunkowej;

* przedmiotem może być konkretny akt/decyzja, tylko gdy Konstytucja/ustawa nie zastrzega tego dla kompetencji jakiegoś organu (np. ratyfikacja, dymisja rządu, obsadzenie stanowiska, uchwalenie ustawy);

* mogą być sprawy – tzn. można poddać pod głosowanie kilka spraw w jednym, referendum, nawet jeśli są ze sobą niezwiązane;

* sposób formułowania pytań i ich precyzji – raczej niedopuszczalne jest skumulowanie kilku spraw w jedno pytanie, na które wyborca ma odpowiedzieć tak lub nie, np. referendum prywatyzacyjne – niejasność sformułowań doprowadziła do niskiej frekwencji;

→ NSA uznał, iż nie jest naruszeniem prawa odmowa przeprowadzenia referendum gminnego, gdy pytania zawierają informacje niepełne, wprowadzające w błąd;

→ niedopuszczalne jest (choć prawo na ten temat milczy) formułowanie pytań, których odpowiedź byłaby sprzeczna z Konstytucją, tak też NSA w stosunku do gminnego – nie może prowadzić do rozwiązań sprzecznych z prawem;

* brak przepisów dot. terminu przeprowadzenia referendum i brak zakazu łączenia wyborów i referendum (uRO), a art. 228 ust. 7 zakazuje przeprowadzania referendum w czasie stanu nadzwyczajnego i 90 dni po nim;

– PODMIOT MAJĄCY PRAWO ZARZĄDZIĆ REFERENDUM:

→ Sejm → charakter autonomiczny, wymagana uchwała większością bezwzględną przy ½ obecnych i moze to uczynić też na wniosek Senatu, RM, 500.000 obywateli (nie może dot. wydatków i dochodów, obronności państwa, amnestii; a PKW może sprawdzić liczbę głosów, wtedy Marszałek Sejmu przedstawia pod obrady Sejmu kwestię zarządzenia referendum, którą Sejm ma obowiązek rozpatrzenia wniosku wyborców, ale nie musi zarządzić referendum);

→ Prezydent za zgodą Senatu → ale nie ma konieczności kontrasygnaty. Prezydent sam decyduje o treści zarządzenia, a Senat może jedynie wyrazić zgodę lub odmówić jej wyrażenia uchwałą podjętą większością bezwzględną przy ½ obecnych;

* nie ma przeszkód do łączenia kilku referendów czy do łącznego zarządzenia przez Sejm i prezydenta;

– ZASADY I TRYB PRZEPROWADZANIA REFERENDUM – podobne jak w przypadku wyborów:

* 4 przymiotniki – powszechne, równe, bezpośrednie i w głosowaniu tajnym;

* przeprowadza PKW, komisarze wyborczy (powoływaniu przez PKW) oraz obwodowe komisje do spraw referendum (działają analogicznie jak obwodowe w wyborach);

* analogiczne zasady sporządzania spisu i rejestru wyborców oraz obwodów głosowania;

* kampania – prezentowanie stanowiska w sprawie będącej przedmiotem referendum przez poszczególnych uczestników życia politycznego;

* podmiotami do formalnego uczestnictwa w kampanii ref. są:

→ partie polityczne, które uzyskały w ostatnich wyborach min. 3% poparcia;

→ kluby parlamentarne;

→ ogólnopolskie stowarzyszenia i inne organizacje oraz zarejestrowane przed datą zarządzenia fundacje, których statutowa działalność dot. przedmiotu referendum;

→ pełnomocnik grupy wyborców, z których inicjatywy zostało zarządzone referendum;

 weryfikuje PKW, a spory rozstrzyga SN;

* głosowanie – w ciągu 1 lub 2 dni, w przypadku dwudniowego można podać frekwencję i konieczne jest zabezpieczenie urny i lokalu wyborczego;

→ głosy nieważne – inna karta, karta w całości przedarta, brak odpowiedzi lub udzielił więcej odpowiedzi;

* PKW ustala wyniki i przekazuje do publicznej wiadomości, oraz sprawozdanie do SN;

* weryfikacja należy do SN, a każdy wyborca może wnieść protest;

→ ważne gdy nie doszło do naruszeń prawa, mogących mieć wpływ na wynik głosowania;

* wynik jest wiążący gdy:

→ frekwencja wyniosła min. 50% uprawnionych do głosowania, inaczej charakter konsultacyjny;

→ większość głosów oddanych na „tak” jest większa niż liczba głosów pozostałych (przeciw i nieważnych), więc możliwa jest sytuacja, w której nie zapadnie rozstrzygnięcie;

* gdy jest wiążące uRO nakłada na właściwe organy obowiązek niezwłocznej realizacji referendum, co musi nastąpić nie później niż 60 dni od uchwały SN. Brak jednak prawnych sankcji w stosunku do Sejmu, gdyż prezydent, premier, ministrowi i in. mogą odpowiadać przed TS;