Student Prawa

Wieki średnie to tysiąc lat, które otwiera rozkład imperium rzymskiego a

zamyka wielki przełom gospodarczo – społeczny, polityczno – ustrojowy i intelektualny XVI w. Wieki średnie zrodziły nowy typ kultury zaprezentowały nową wizję świata, stworzyły nowe poglądy na społeczeństwo, państwo i prawo. Doktryna średniowiecza nie odrzucała dorobku antyku w całości; była jego kontynuacją, jednak o tyle tylko,  na ile pozwalała na to nowa rzeczywistość.

Na gruzach Imperium Romanum powstały trzy zespoły polityczne: na wschodzie trwało nadal cesarstwo bizantyjskie, na południu zaczęły powstawać państwa mahometańsko – arabskie, w centrum Europy zaś pojawiły się państwa „barbarzyńskie”; te ostatnie stanowił rezultat wielkich migracji i inwazji ludów germańskich, słowiańskich, madziarskich madziarskich i innych, tych które bezpośrednio przyczyniły się do katastrofy Rzymu.

Wraz z upadkiem jedności politycznej świata antycznego przestała istnieć również dawna jedność kulturalna.

Pluralizm kultur nie był więc zupełny i nie zamykał drogi do kształtowania się kultury wspólnej dla wszystkich państw średniowiecznej Europy.

W Średniowieczu myślano kategoriami religijnymi; wyrażało one swe poglądy na świat poprzez prymat prawd objawionych, spisanych w księgach świętych. Zasadniczą cechą doktryn tej epoki było uznanie nadrzędności religijnej sfery życia nad wszystkimi innymi. Zasada nadrzędności religijnej sfery życia łączyła się z tezą, że tylko to, co głoszą prawdy objawione jest „prawdziwe”, zaś wszystko inne to „fałsz”, czyli zasługująca na potępienie „herezja”. Posługując się tą konstrukcją średniowiecz ze uzasadniało wojny religijne, nietolerancję i prześladowania, wyprawy krzyżowe i świętą inkwizycję.

Tajemnica sukcesów średniowiecznego kościoła nie jest nieprzenikniona: był on wtedy autentycznie potęgą w Europie. Dysponował olbrzymim zapleczem materialnym, posiadał sprawnie działającą administrację; aktywnie też włączał się w proces umacniania feudalnych stosunków społecznych i rychło stał się ich gorącym obrońcą. Dodajmy i to, że kościół – wówczas bardziej niż kiedykolwiek później – był ostoją kultury i nauki, że hierarchia duchowna de facto zmonopolizowała w swych rękach oświatę i wychowanie.

Światopoglądem epoki był zatem światom[ogląd chrześcijański, a teologia awansowała bezspornie do godności nauki obejmującej swym zasięgiem bez reszty inne dziedziny wiedzy oraz kontrolującej wszystkie problemy praktyki społecznej i politycznej.

Społeczeństwo średniowieczne było ujęte w system hierarchii, której szczeble oddzielała głeboka przepaść. Uczony biskup Laon, Ascelin stwierdzał: Dom boży, o którym się sądzi, że jest jeden, podzielony jest na trzy części. Jedni się modlą, drudzy wojują a trzeci pracują. Na szczycie plasowali się duchowni, którzy czuli się nieskażeni przez brudne zajęcia doczesne. Nierówność majątkowa i polityczna miała swe wytłumaczenie w woli bożej. Człowiek jest obdarzony nieśmiertelną duszą i dlatego podlega Bogu i jego doczesnym reprezentantom papieżowi i duchowieństwu. Człowiek słucha praw państwa, ale przede wszystkim podlega nakazom prawa bożego i tym interpretacjom tego prawa, które mu podsuwa władza duchowna. Państwo to struktura przejściowa, realizująca jednak boże cele. Wprawdzie jest ono niedoskonałe, ale u podstaw jego buty tkwi zadanie przygotowania ludzi do zbawienia. Spełnia więc określoną funkcję w bożym planie zbawienia świata.