Student Prawa

Wśród przepisów regulujących przeniesienie własności możemy wyróżnić:

• przepisy wspólne dla nieruchomości i ruchomości(155 i 156)
• przepisy dotyczące tylko nieruchomości(157 - 168)
• przepisy dotyczące tylko ruchomości (155, 169 - 170)

A. Czy umowa zobowiązująca sama przenosi własność

Z teoretycznego punktu widzenia na przeniesienie własności w drodze umowy składają się dwie odrębne umowy: zobowiązująca i rozporządzająca. Polski kodeks cywilny przyjął jednak w swoim art. 155 tzw. Zasadę podwójnego skutku tzn., że umowa zobowiązująca przenosi własność chyba, że:

• przepis szczególny stanowi inaczej np. kiedy umowa przeniesienie własności nieruchomości została zawarta z zastrzeżeniem warunku lub terminu
• strony tak postanowiły.

Umowy rzeczowe też nie mają podwójnego skutku, gdy do jej wykonania dochodzi w wykonaniu zobowiązania innego(niż umowa zobowiązująca) zdarzenia.

B. Czy do przeniesienia własności wystarcza samo zawarcie umowy

Umowa o przeniesienie własności ma charakter realny gdy:

• przedmiotem umowy są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku
• gdy chodzi o rzeczy przyszłe
• gdy zbycia dokonuje nieuprawniona osoba a nabywca jest w dobrej wierze

Przeniesienie własności nieruchomości ma charakter konsensualny[wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratywny chyba że dotyczy przeniesienia własności budynków stojących na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, do przeniesienia własności lokali ].

C. Czy umowa przenosząca własność jest czynnością prawną przyczynową czy oderwaną

Kodeks cywilny przewiduje w art. 156 w odniesieniu do umowy o przeniesienie własności zasadę przyczynowości.

Zasada przyczynowości jest uważana w polskim prawie jako zasada generalna odnosząca się nie tylko do umów o przeniesienie własności.(zasada przyczynowości w znaczeniu materialnym)

Art. 158 zobowiązanie, które stało się przyczyna przeniesienia własności powinno być zawarte w akcie zawierającym umowę wymienione(zasada przyczynowości w znaczeniu formalnym)

D. Czy można przenieść własność z zastrzeżeniem warunku lub terminu

” nieruchomości – art. 157 własność nieruchomości nie może być przeniesiona z zastrzeżeniem warunku lub terminu()można natomiast zawżeć umowę zobowiązaniową z zastrzeżeniem warunku lub terminu, o przeniesienie nieruchomości

” ruchomości – można przenosić własność z zastrzeżeniem warunku lub terminu

E. Czy do ważności umowy konieczne jest zachowanie odpowiedniej formy

nieruchomości – do umów dotyczących przeniesienia własności nieruchomości, jak tez umów zobowiązujących do dokonania takich czynności niezbędne jest w polskim prawie zachowanie formy aktu notarialnego.(niezachowanie formy powoduje nieważność){może także przejść w formie sądowej}{nie dotyczy gruntów rolnych mających się stać współwłasnością na zasadzie spółdzielni rolniczej}

F. Czy własność można skutecznie nabyć tylko od właściciela

Co do zasady to własność można nabyć skutecznie tylko od właściciela lecz istnieją dwa wyjątki:

1. nieruchomości – w związku z zasadą rękojmi wiary publicznych ksiąg wieczystych. Nabywca nieruchomości mającej księgę wieczystą nabywa na podstawie umowy własność nieruchomości od osoby, która niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym jest wpisana do tej księgi jako właściciel, jeżeli umowa ma charakter odpłatny, a nabywca jest dobrej wierze

2. ruchomości – można skutecznie nabyć własność od osoby nieuprawnionej do władania rzeczą jeśli:

a. nabywca jest w dobrej wierze

b. zbywca włada rzeczą i wyda ją nabywcy

c. co do rzeczy zgubionych, skradzionych, lub utraconych w inny sposób nabywca nabywa rzecz dopiero po trzech latach

G. Czy dopuszczalność przeniesienia własności podlega ustawowym ograniczeniom.

Ustawodawca ogranicza możliwość obrotu niektórymi artykułami ruchomymi jak np. wartości dewizowe, dzieła sztuki

Dużo większe znaczenia ma dopuszczalność przenoszenia własności nieruchomości, co szerzej będzie opisane w kolejnej części