Student Prawa

W dobie wczesnego średniowiecza aparat państwowy był zbyt słabo rozwinięty i panujący nie dysponowali środkami pozwalającymi na wydawanie a następnie – egzekwowanie własnych przepisów. W związku z tym władca nie był w stanie ustanawiać prawa będącego podstawą porządku prawnego. Władza państwowa nadawała więc moc obowiązującą normom zwyczajowym (poprzez obwarowanie ich sankcją przymusu, w drodze praktyki organów państwowych)

XIII w. przyniósł nową ideologię prawodawstwa. W dobie rozdrobnienia feudalnego znaczenia nabierała prawotwórcza działalność władców. Pojawiła się potrzeba teoretycznego uzasadnienia mocy stanowienia praw przez panującego. Zadania tego podjęli się legiści (znawcy prawa rzymskiego) oraz kanoniści (znawcy prawa kanonicznego).

Wyróżnia się III etapy przechodzenia od prawa zwyczajowego do prawa stanowionego przez władcę:

 powstawanie prywatnych spisów prawa zwyczajowego

 potwierdzanie autentyczności prawa zwyczajowego przez monarchę (oficjalna sankcja monarchy)

 faza intensywnego prawodawstwa królewskiego – którego celem było nie tylko aprobowanie istniejącego stanu prawnego, ale ustanawianie nowych norm prawnych.

Z obaw przed wzmocnieniem się władzy monarszej rodziły się koncepcje nadrzędności prawa zwyczajowego nad stanowionym, a w każdym razie – niemożności jego usuwania przez ustawę.

W państwach w których doszło do powstania ustroju absolutyzmu miał miejsce prymat ustawy nad zwyczajem. Natomiast tam gdzie nie doszło do powstania absolutyzmu – utrzymywał się prymat prawa zwyczajowego. W Polsce, gdzie monarchia stanowa przybrała szczególną formę – demokracji szlacheckiej – prymat prawa zwyczajowego był gwarantem utrzymania licznych przywilejów szlacheckich.