Student Prawa

Ruch Lewellerów szybko podupadł. Ich program był nie do przyjęcia dla burżuazji,

Równocześnie program lewellerów głęboko rozczarował proletariat i zależne chłopstwo. Znów rozłam lewicy i powstania ruchu prawdziwych lewellerów, czyli kopaczy ( diggerzy ).

Koronną tezą diggerów było przekonanie, że źródło nędzy i wyzysku tkwi we własności prywatnej. Własność powinna zniknąć, gdyż prawo do środków utrzymania, szczególnie zaś prawo do ziemi jest naturalnym prawem danym człowiekowi przez Boga. Z Pisma Świętego wyprowadzali wniosek, że  własność ziemi i jej płodów oraz wszelkie manipulacje gruntami – to naruszenie prawa bożego. Pierwszym prawdziwym lewellerem był sam Chrystus. Zniesienie własności prywatnej nie może być jednak dziełem rewolucji czy przemocy. Diggerzy liczyli, że Bóg oświeci bogaczy, którzy zrzekną się swej własności dobrowolnie. Postulat komunistycznej równości wystarczająco tłumaczył brutalne zdławienie całego ruchu przez połączone siły mieszczańsko – szlacheckie. W toku burżuazyjnej rewolucji nie mogło być miejsca dla ideologii komunistycznej, nawet naiwnej i utopijnej.

Teoretyk ich Gerard Winstanley. Jego podstawowe dzieło pt. Program ustroju wolności 1652 Winstanley przedstawiał  współczesne państwo jako aparat wyzysku biednych przez bogatych. Prawo angielskie zapewnia prawdziwą wolność tylko szlachcie i klerowi, natomiast „wolność” ludu polega tylko na prawie do pracy najemnej. Anglia jest wielkim więzieniem, w którym więźniami są ludzie ubodzy.

Sympatie Winstanleya kierowały się w stronę republiki, takiej jednak, w której by rządził system praw powszechnej wolności. Podstawową komórką tej republiki miała być gmina. Każdy byłby w niej panem swego gospodarstwa, a więc narzędzi, domu, sprzętów. Natomiast ziemia byłaby wspólna. Środki utrzymania byłyby dostarczane z magazynów państwowych przez kontrolerów gminnych w myśl zasady; każdemu wedle jego potrzeb. Praca byłaby powszechnym obowiązkiem. Naczelną władzą republiki miał być parlament, złożony z przedstawicieli miast i gmin, wybierany w powszechnym głosowaniu ( z wyłączeniem jednak przeciwników Rzeczpospolitej ). Wyborów deputowanych dokonywano by co roku. Parlament miał sprawować zwierzchność nad urzędnikami i uchwalać prawa, które powinny być zwięzłe i dla wszystkich zrozumiałe. Winstaley dobrze już rozumiał niebezpieczeństwo, jakimi grozi inflacja przepisów; dlatego też w projekcie kodeksu dla przyszłej komunistycznej republiki przewidywał zaledwie 60 artykułów.

Poglądy diggerów pochlebnie świadczyły o dojrzałości angielskiej biedoty. Ślady ich pomysłów będzie można odnaleźć w utopiach następnych stuleci, a także wśród programów lewicy czasów wielkiej rewolucji mieszczańskiej we Francji.