Student Prawa

Drogą dochodzenia roszczeń cywilnych jest powództwo cywilne w procesie karnym, zwane adhezyjnym (przypadkowym). Jest ono dopuszczalne tak w sprawach z oskarżenia publicznego, jak i o czyny ścigane skargą prywatną. Proces adhezyjny nie ma charakteru samodzielnego fragmentu procesu. Toczy się on w ramach postępowania karnego, mimo iż dotyczy kwestii cywilnej tj. odpowiedzialności majątkowej oskarżonego wobec pokrzywdzonego z racji popełnienia wobec niego zarzucanego przestępstwa. W kwestiach nieunormowanych wprost w k.p.k. stosuje się przepisy k.p.c. Tytuł do roszczenia musi wynikać z prawa cywilnego i w zależności od tych norm obejmuje jedynie odszkodowanie lub też zadośćuczynienie. Rozstrzygnięcie kwestii cywilnej nie może jednak utrudniać rozstrzygania w przedmiocie postępowania karnego, ani powodować przewlekłości procesu.

Powództwo adhezyjne ma przedmiotowo ograniczony zakres. Można nim bowiem w zasadzie dochodzić jedynie roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. W razie śmierci pokrzywdzonego powództwo adhezyjne wytoczyć mogą osoby najbliższe dla zmarłego jednak tylko o „przysługujące im roszczenia majątkowe wynikające z popełnienia przestępstwa”. Roszczenia te nie wynikają bezpośrednio z przestępstwa, lecz wiążą się ze zgonem tegoż pokrzywdzonego, który nie dochodził jeszcze bądź nie doszedł należnych mu od oskarżonego roszczeń majątkowych. Powództwo adhezyjne może być skierowane wyłącznie przeciwko oskarżonemu (oskarżonym w razie ich wielości),. Wnoszący – powód cywilny.

Powództwo adhezyjne powinno być wytoczone najpóźniej do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej. Termin ten wiąże też stronę zastępczą oraz prokuratora, gdy wytoczyć chce to powództwo. Powództwo może być zgłoszone już w postępowaniu przygotowawczym. W takiej sytuacji pozew załącza się do akt sprawy przekazywanej sądowi, a postanowienie w przedmiocie przyjęcia powództwa wydaje sąd po wpłynięciu doń sprawy z aktem oskarżenia. Jeżeli wraz z powództwem zgłoszono wniosek o zabezpieczenie roszczenia, w przedmiocie tego wniosku orzeka prokurator. (postanowienie o zabezpieczeniu – zażalenie do sądu). W razie umorzenia lub zawieszenie postępowania przygotowawczego pokrzywdzony może w terminie zawitym 30 dni od doręczenia postanowienia w tym przedmiocie, zażądać przekazania sprawy sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych, a gdy żądania takiego nie zgłosi, wniesiony uprzednio pozew nie wywołuje skutków prawnych, ewentualnie zaś zabezpieczenie upada.