Student Prawa

-        Pretorskie dziedziczenie przeciwtestamentowe (successio contra tabulas) – pretorzy rozszerzyli krąg osób, które pater familias musiał wydziedziczyć. Poza osobami pozostającymi pod jego władzą, musiał wydziedziczyć wszystkie dzieci i ich potomstwo (a więc również te, które wyszły spod jego władzy). Justynian postanowił, że zarówno synowie jak i córki mają być wydziedziczani nominatim.

-        pod koniec republiki – duża liczba wydziedziczeń na rzecz osób obcych → wydziedziczenie najbliższych krewnych na rzecz postronnych zaczęto traktować jako coś sprzecznego z naturalnym porządkiem rzeczy (contra officium pietatis), a takiego testatora traktowano jak osobę działającą w umysłowym zamroczeniu. Taki testament można było obalić i nazywano go testamentum inofficiosum. Początkowo heredes mógł wnieść heredatis petitio (skarga o oddanie majątku spadkowego). Pod koniec republiki stworzono skargę actio quorela inofficiosi testamenti, z którą przed sądem centumwiralnym, a potem w procesie extra ordinem mogła wystąpić w ciągu 5 lat osoba uprawniona do bonorum possesio ab intestato (a więc również emancypowany syn) → liberi (dzieci i dalsi zstępni w linii męskiej), parentes, brat i siostra (jeśli spadkobiercą była osoba niegodziwa – persona turpis). Te osoby mogły wystąpić z actio, jeśli ze spadku nie otrzymały nic (zapisu, darowizny post mortem, zachowku).

-        Zachowek (pars legitima, portio debita) – do Justyniana ¼ części ustawowej spadku, potem 1/3 (dla dzieci, jeśli było ich więcej niż 4, wyjątkowo ½)