Student Prawa

Nawiązanie do koncepcji dualistycznych (odrębne systemy prawne, a p.m. potrzebuje specjalnego wprowadzenia do prawa wewnętrznego – transformacji poprzez ratyfikację) w przeciwieństwie do koncepcji monistycznej.

Art. 9 stanowi, że RP przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Jest to zasada o charakterze ogólnym i dotyczy wszystkich źródeł prawa międzynarodowego.

• brak wprowadzenia do systemu źródeł prawa w Polsce innych źródeł prawa międzynarodowego niż umowy międzynarodowe, a w szczególności powszechnie uznanych zasad prawa międzynarodowego (ale art. 9 K. wprowadza obowiązek ich przestrzegania)
• umowy międzynarodowe dzielimy na ratyfikowane i nieratyfikowane (choć art. 27 KW o prawie traktatów – zakaz powoływania się na prawo wewnętrzne jako podstawę niewykonania umowy)
• art. 91 ust. 1 ratyfikowana umowa międzynarodowe po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy.
• zawieranie umów jest kompetencją rządu (art. 146 ust. 4 pkt 10), a ratyfikuje je Prezydent (art. 133 ust. 1 pkt 1). O zamiarze przedłożenia Prezydentowi do ratyfikacji umów międzynarodowych, których ratyfikacja nie wymaga zgody wyrażonej w ustawie, Prezes Rady Ministrów zawiadamia Sejm (art. 89 ust. 2).
• szczególna procedura zawierania umów w ustawie o umowach międzynarodowych z 14.04.2000 r.
• wg art. 89 ust. 1 ratyfikacja umowy wymaga zgody wyrażonej w ustawie, gdy dotyczy:
• pokoju, sojuszy, układów politycznych lub układów wojskowych,
• wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji,
• członkostwa Rzeczpospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej,
• znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym,
• spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy.
• umowy w/w mają moc wyższą niż ustawa, jeśli ustawy nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2)
• a contrario do art. 91 ust. 2 umowy ratyfikowane bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie nie mają mocy równej ani wyższej niż ustawa, znajdują się więc na szczeblu podustawowym.
• Wszystkie ustawy muszą być zgodne z konstytucją (art. 133 ust. 2 i art. 188 pkt 1) → orzeka TK.
• Umowy nieratyfikowane (zwane porozumieniami) nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego, a działają tylko w ferze prawa wewnętrznego. Zawierane są przez Radę ministrów lub ministra (i zatwierdzane przez RM – art. 146 ust. 4 pkt 10).

PRAWO WSPÓLNOTOWE (prawo UE) – zbudowane jest na zasadzie hierarchii: prawo pierwotne (traktaty założycielskie) i prawo wtórne (pochodne) (akty stanowione przez organy Wspólnoty).

• Trzy główne zasady dotyczące prawa wspólnotowego:
• zasada bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego w krajowych porządkach prawnych – normy w nich zawarte podlegają bezpośredniemu stosowaniu (o ile pozwala na to ich treść);
• zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przez prawem krajowym – niezależnie od rangi norm będących w kolizji;
• zasada jednolitości prawa wspólnotowego – konieczność jednakowego rozumienia prawa UE we wszystkich krajach → monopol Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na ustalanie wykładni danego prawa → w praktyce duże znaczenie ETS (tzw. ogólne zasady prawa), co pozwala traktować jego orzecznictwo jako szczególne źródło prawa pierwotnego UE.
• wynika to z członkowstwa w UE i nakłada na państwo obowiązek dostosowania swojego prawa (głównie konstytucji)
• Miejsce prawa wspólnotowego w polskim porządku prawnym określa art. 91 → ust. 1 i 2 dot. prawa pierwotnego (bo jako umowy międzynarodowe), a ust. 3 dotyczy prawa wtórnego.