Student Prawa

Tendencją rozwojową prawa w XIX w. była laicyzacja prawa małżeńskiego. Odbijała się ona w różny sposób w ustawodawstwach państw zaborczych i ze względu na odmienne regulacje prawa małżeńskiego w tych systemach, na ziemiach polskich istniały trzy różne systemy prawa osobowego małżeńskiego:

1 system świecko-wyznaniowy (mieszany)- wprowadzony przez austriacki patent małżeński z 1783r. (Ehepatent) i Landrecht Pruski z 1794 r. Forma małżeństwa miała tu tylko wyznaniowy charakter, bo małżeństwo ważne definiowano jako kontrakt cywilny zawierany tylko przed kapłanem. Warunki ważności i tryb rozwiązywania regulowało prawo świeckie stanowione przez państwo, a spory rozstrzygały sądy państwowe. Model mieszany zastosował też ABGB utrzymując laicki system przepisów określających małżeństwo jako umowę świecką i jurysdykcję sądów świeckich.

2 system laicki - wprowadził Kodeks Napoleona w Księstwie Warszawskim w 1808 r. Krytykowany przez duchowieństwo i społeczeństwo polskie przywiązane do tradycji przedrozbiorowych. Nowelizacja kodeksu z 1809r dekretem księcia Księstwa Warszawskiego łagodziła laicki charakter prawa francuskiego potwierdzając obowiązki urzędów stanu cywilnego proboszczom. To uregulowanie obowiązywało do 1825r, tj. uchwalenia Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego.

3 system wyznaniowy - Kodeks ww. z 1825 r. uchylający prawo francuskie nawiązał do tradycji przedrozbiorowych i przywrócił wyznaniową formę zawarcia małżeństwa przed duchownym. Jurysdykcję posiadały sądy świeckie wg prawa wyznaniowego.