Student Prawa

Źródłem prawa miast włoskich byty początkowo spisy zwyczajów miejscowych, wywodzące się z reguły z prawa longobardzkiego i rzymskiego jak również orzeczenia sądowe, mające moc precedensów oraz ustawy rad miejskich. W okresie komunalnym przyznana miastom włoskim autonomia wyrażała się m.in. w możności stanowienia prawa. Na tej podstawie poszczególne miasta powoływały specjalne komisje, które układały źródła prawa miejscowego w systematyczne zbiory. W XIV w. każde miasto miało swój statut lub nawet ich większą liczbę. Regulowały one wszystkie niemal dziedziny życia. Miasta włoskie były miejscem narodzin i rozkwitu nauki prawa karnego. Prawo karne miast włoskich przyjęło zasadę publicznoprawną, tj. uznania każdego przestępstwa za czyn naruszający w jakiejś mierze interesy ogółu, przez sam fakt zakłócenia ustalonego przez państwo porządku publicznego. Statuty miast włoskich dokonały podziału przestępstw ze względu na grożącą karę na: najcięższe, cięższe i lekkie. Uznały zasadę, że przesłankami odpowiedzialności karnej mają być nie skutek w świecie zewnętrznym, lecz czynniki subiektywne, mówiące o wewnętrznym nastawieniu sprawcy do czynu, o jego świadomości, zamiarze, woli popełnienia przestępstwa (reguła Hadriana- przy przestępstwach należy patrzeć nie na skutek, lecz na wolę). Statuty zrównały odpowiedzialność karną kobiet z mężczyznami. Określiły przyczyny bezkarności (obrona konieczna, przestępstwa popełnianie w afekcie, kradzież dokonana z nędzy). Oryginalnym osiągnięciem było wyodrębnienie pojęcia usiłowania- popełnienia przestępstwa z zamiarem jego dokonania, choć skutek przewidywany przez sprawcę nie wystąpił z przyczyn niezależnych od sprawcy. Statuty wyróżniały także odpowiedzialność za udział w przestępstwie (trzy rodzaje udziału: mandat- polecenie popełnienia przestępstwa, consilium- udzielenie rady lub pomocy moralnej, auxilium- udzielenie pomocy fizycznej, odrębna forma udziału był spisek- porozumienie przestępcze). System kar w statutach przechodził od kar kompozycyjnych do kar na życiu i ciele, których wymiar był ściśle oznaczony bądź ustalany w sposób arbitralny tzn. wg swobodnego uznania sędziego. Statuty przewidywały możliwość stosowania analogii w stosunku do czynów, które wywoływały sprzeciw etyczny, a nie były wymienione w ustawie jako czynny karalne.