Student Prawa

Prawo azylu – polega na udzieleniu schronienia (prawa wjazdu i osiedlenia się) cudzoziemcowi ściganemu w kraju ojczystym lub w państwie trzecim za popełnienie przestępstwa politycznego lub z innych względów politycznych. Udzielenie azylu wiąże się z odmową wydania (ekstradycji) cudzoziemca.

Rodzaje azylu:

• ­ terytorialny – deklaracja uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ: udzielenie azylu jest aktem pokojowym i humanitarnym, azyl udzielony przez państwo powinien być respektowany przez inne państwa, prawo azylu nie przysługuje osobom winnym zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko pokojowi.
• ­ dyplomatyczny – instytucja prawa międzynarodowego Ameryki Łacińskiej, może być udzielany w pomieszczeniach misji dyplomatycznej, na pokładzie okrętu wojennego i samolotu wojskowego oraz w bazach wojennych, azyl jest traktowany jako prawo państwa i od oceny państwa, do którego skierowana jest prośba o azyl, zależy ostateczna decyzja w sprawie przyznania lub odmowy azylu. O azyl dyplomatyczny mogą ubiegać się osoby ścigane ze względów dyplomatycznych i przestępcy polityczni.

Ekstradycja – wydanie władzom obcego państwa osoby ściganej przez te władze za popełnione przestępstwa. Nie ma zwyczajowej normy prawa międzynarodowego, która by nakazywała lub zakazywała ekstradycji. Władze każdego państwa opierając się na prawie wewnętrznym i swoim uznaniu, same decydują czy osobę ściganą wydać obcemu państwu. Od XVIII zaczęto zawierać dwustronne umowy ekstradycyjne, w których strony zobowiązywały się wzajemnie do wydawania, na żądanie drugiej strony, osób ściganych lub skazanych za popełnienie określonego przestępstwa. Zazwyczaj umowy przewidują wydawanie przestępców pospolitych, a nie tych ściganych za przestępstwo polityczne. Ocena charakteru przestępstwa należy do państwa wydającego. Wyjątkiem jest tzw klauzula zamachowa – przewiduje ekstradycję osób, które dopuszczają się z motywów politycznych zabójstwa głowy państwa, szefa rządu lub innych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe i polityczne.

W Polsce: ekstradycja jest niedopuszczalna gdy:

• ­ wniosek o wydanie dotyczy obywatela polskiego,
• ­ osoba korzysta w Polce z prawa azylu.

Ekstradycji można odmówić z tego powodu, że przestępstwo zostało popełnione na terytorium państwa polskiego albo a polskim statku morskim lub powietrznym, a także gdy państwo które złożyło wniosek o wydanie, nie zapewnia wzajemności. Po I wojnie światowej powstało zagadnienie: ekstradycja przestępców wojennych. Zostało to przewidziane w Deklaracji Moskiewskiej 3 mocarstw: USA ZSRR i Wielka Bryt z 30 października 1943 r. Postanowienie: odsyłanie przestępców wojennych do krajów, gdzie popełnili zbrodnie.