Student Prawa

POZYCJA USTROJOWA TK

– to organ władzy sądowniczej, ale nie jest sądem w rozumieniu art. 175, a jego działalność to nie sprawowanie wymiaru sprawiedliwości;

– choć trybunały mają wiele cech wspólnych z sądami, to są odrębny elementem tej władzy (art. 10 ust. 2);

– odrębności to przede wszystkich odmienne zadania, czyli kontrola hierarchicznej zgodności norm prawnych i eliminowanie norm niezgodnych z systemu obowiązującego prawa oraz powiązania z politycznymi procesami, jak: kadencyjność urzędu, tryb powoływania sędziów, bliższe związki z parlamentem  stąd wg niektórych to nie organ sądowy, ale szczególna instytucja kontroli konstytucyjności prawa;

– charakter pozycji TK – niezależność (choć i Sejm i prezydent mają pewne uprawnienia kreacyjne, a w stosunku do innych organów sądowych (sądy, SN, NSA, KRS) nie ma żadnych powiązań) oraz zasada niezawisłości sędziowskiej;

SKŁAD TK

– 15 sędziów powoływanych przez Sejm indywidualnie, spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą, a ustawa o TK doprecyzowuje, iż chodzi o osoby mające kwalifikacje do bycia sędzią SN lub NSA (czyli 10 lat praktyki) oraz profesorowie i doktorzy habilitowani (w praktyce to oni głównie są sędziami TK);

– procedura w Sejmie – wniosek może złożyć Prezydium lub min. 50 posłów – wybór bezwzględna większość przy ½ obecnych (postulat Garlickiego by była to większość 2/3);

POZYCJA SĘDZIEGO TK (analogicznie jak sędziego SN)

– niezawisłość → zakaz reelekcji, a uTK daje prawo do powrotu na poprzednie/równoważne stanowisko lub przejścia w stan spoczynku;

– nieusuwalność → chyba, że skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub sąd dyscyplinarny złożony z sędziów TK złoży go z urzędu. Też: śmierć, zrzeczenie się oraz orzeczenie komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków → wygaśnięcie mandatu musi zostać potwierdzone przez ZO TK i dopiero potem Sejm może wybrać następnego;

– immunitet – zgoda na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej/aresztowanie wyraża TK w pełnym składzie (2/3 za);

– incompatibilitas – z innymi stanowiskami w aparacie państwowym oraz nakaz apolityczności;

ORGANY TK

– ZGROMADZENIE OGÓLNE → to wszyscy sędziowie TK (do prawomocności uchwał potrzebna obecność 10). Zadania:

* coroczne omawianie działalności TK i problemów z orzecznictwa;

* decyzje dot. organizacji pracy TK, jak uchwalanie regulaminu, wybór kandydatów na prezesa i wiceprezesa, uchwalanie projektu wydatków i dochodów, wyznaczanie składów orzekających i przydzielanie spraw;

* decyzje dot. sędziów, jak uchwalanie wygaśnięcia mandatu, zgoda na uchylenie immunitetu;

– PREZES TK → reprezentuje TK na zewnątrz oraz wykonuje czynności związane z bieżącym administrowaniem pracą TK oraz kierowaniem Biurem TK (Szef Biura TK), a WICEPREZES zastępuje go w razie nieobecności oraz wykonuje obowiązki wynikające z podziału czynności;

* obaj powoływani przez prezydenta (obowiązek) spośród kandydatów przedstawionych przez ZO TK;

* brak określenia czasu trwania kadencji, ale na pewno możliwe jest zrzeczenie się funkcji prezesa i pozostanie w składzie TK;