Student Prawa

-        Wierzyciel (mutuum dans) przekazywał rzeczy zamienne (głównie pieniądze) na własność dłużnikowi (mutum accipiens), z obowiązkiem zwrotu tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i jakości, zwykle w oznaczonym czasie.

-        Wywodziła się z nexum, dokonywanej per aes et libram. Dłużnik mógł być pozwany za pomocą legis actio per manus iniectionem. O ile nie doszło do odtrącenia ręki, dłużnik był oddawany wierzycielowi, który mógł go zabić albo sprzedać trans Tiberim. Po lex Poetelia pozostawał w familia wierzyciela jako nexus.

-        Przedmiotem pożyczki były res nec mancipi oznaczone triadą – pondere, numero, mensura (ważenie, policzenie, mierzenie).

-        Jeśli wierzyciel nie był właścicielem, nie dochodziło do przeniesienia własności i do powstania pożyczki. Z reguły dokonywano traditio.

-        Zobowiązanie jednostronne stricti iuris.

ü  Można było zawrzeć pożyczkę, gdy wierzyciel upoważnienia swojego dłużnika do wydania pieniędzy pożyczkobiorcy. Jest to pożyczka na zlecenie, o której mówi Ulpian.

ü  Można było również przekształcić depozyt w pożyczkę.

ü  Contractus mohatre – pożyczka polegająca na przekazaniu pożyczkobiorcy rzeczy do sprzedania, a uzyskana kwota była kwotą pożyczki. Kwestia odpowiedzialności ustalana była w zależności od tego czy wierzyciel chciał sprzedać przedmiot i czy udzielił pożyczki wraz z zastrzeżeniem odsetek → wtedy on ponosił stratę. Niezależnie od wszystkiego po sprzedaży i uzyskaniu pieniędzy odpowiedzialność spoczywała na dłużniku.

-        Pożyczka była kontraktem przyjacielskim. Ewentualne odsetki musiały być przyrzeczone odrębną umową – stipulatio usurarum. Według ustawy XII tablic odsetki nie mogły być wyższe nie 1/12 (fenus unciarum). Justynian ograniczył do 6% (4% - osoby o wysokiej pozycji, 8% - kupcy)

-        Chronione przez conditio, będące skargą stricti iuris – w przypadku pieniędzy – actio certae creditae peciniae, a przy innych rzeczach zamiennych – actio certae rei lub conditio triticaria.

-        Relacja między porozumieniem a pożyczką – Jeśli pożyczka wynosi 10, a umowa opiewa na zwrot 9, to domagać się można tylko 9, bo dorozumiewa się, że 1 jest darowizną. Nie na odwrót. – Prokulus. D. 12,1,11,1.

-        sc Macedonianum – uchwalone w czasach Wespazjana; zakaz udzielania pożyczek synom rodziny (później wszystkim dzieciom rodziny). Powstawało jedynie zobowiązanie naturalne.

-        Feanus nauticum – pożyczka morska. Zaciągano ją na zakup towarów transportowanych morzem. Wierzyciel mógł domagać się zwrotu pożyczki tylko wtedy, jeśli statek dopłynął szczęśliwie do portu. Ponosił on ryzyko utraty towaru, dlatego mógł domagać się bardzo wysokich odsetek, nawet do 100%. Justynian ograniczył je do 12%. Zastrzeżenie płacenie odsetek mogło nastąpić poprzez pactum albo stipulatio usurarum.