Student Prawa

1. Umowne ustanowienie służebności. Następuje tu zawarcie umowy(o podwójnym skutku: zobowiązująco-rozporządzającej) pomiędzy właścicielem nieruchomości obciążonej, a nabywającym prawo służebności właścicielem nieruchomości władnącej. Dla oświadczenia woli właściciela nieruchomości obciążonej konieczny jest akt notarialny. Stanowi to podstawę do wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter deklaratoryjny. Ustanowienie służebności może być odpłatne lub darmowe. Strony w umowie określają niezbędną treść ustanowionego prawa. Muszą jednak trzymać się ogólnego modelu służebności gruntowej.

2. Zasiedzenie służebności. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przede wszystkim niezbędne jest stwierdzenie posiadania służebności. Jeżeli posiadacz służebności uzyskał jej posiadanie w dobrej wierze, dla zasiedzenia wystarcza okres 20 lat nieprzerwanego korzystania z cudzej nieruchomości. W przypadku złej wiary- 30 lat. Przy spełnieniu powyższych przesłanek nabycie służebności gruntowej następuje ex lege. Natomiast stwierdzenie zasiedzenia następuje w trybie deklaratoryjnego postanowienia właściwego sądu.

3. Ustanowienie służebności drogi koniecznej. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących co tej nieruchomości budynków gospodarczych, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej. Ma ona miano drogi koniecznej. Właścicielowi przysługuje roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Ustanowienia służebności drogi koniecznej może również żądać posiadacz samoistny nieruchomości. Tu może być ustanowiona jedynie służebność osobista(tylko dla niego). Do zaspokojenia roszczenia o ustanowienie służebności drogi koniecznej wiedzie droga umowy stron lub orzeczenia sądowego. Ustanowienie drogi koniecznej następuję  z jak najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ta ma prowadzić.

4. Inne przypadki powstania służebności na podstawie orzeczenia sądowego.

• Służebności ustanowione w związku z przekroczeniem granic gruntu sąsiedniego przy wznoszeniu budynku. Właściciel naruszonego gruntu  może żądać albo stosownego wynagrodzenia  w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. O ustanowieniu takiej służebności orzeka sąd. Specyficznie jednak roszczenie o ustanowienie przysługuje właścicielowi obciążonej nieruchomości.
• Służebności ustanowione przy zniesieniu współwłasności. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne potrzebnymi służebnościami.

5. Powstanie służebności na podstawie decyzji administracyjnej. Wyjątkowo służebność może na podstawie konstruktywnej decyzji administracyjnej. Obecnie można się posługiwać jedynie przykładem decyzji wywłaszczeniowej. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Można ustanowić służebności gruntowe na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.