Student Prawa

-         Moralny obowiązek ojca.

-         Dos profectica – posag ustanowiony przez ojca lub dziadka, po rozwodzie lub śmierci żony wracał do jej ojca.

-         Dos adventica – posag ustanowiony przez żonę (jeśli była sui iuris) lub inną osobę (np. dłużnik kobiety). Po śmierci żony zostawał u męża, chyba że był dos receptica..

-         Formy ustanowienia posagu: dotis datio (przeniesienie własności rzeczy posagowych); dotis dictio (jednostronne przyrzeczenie posagu); dotis promisio (przyrzeczenie posagu w formie stypulacji); pollicitatio dotis lub pactum dotale (nieformalna umowa (w okresie poklasycznym), a dla większego majątku wymagano wpisu do publicznego rejestru)

-         Mąż stawał się właścicielem rzeczy i mógł nimi dowolnie dysponować (ograniczono jedynie alienację gruntów – za Augusta – leżących w Italii, w prawie justyniańskim – wszystkich gruntów).

-         Pożytki z posagu zebrane przed zawarciem małżeństwa wchodzą w posag, podczas małżeństwa stają się własnością męża.

-         Ryzyko przypadkowej utraty rzeczy posagowych spoczywało na żonie/osobie ustanawiającej posag chyba, że były to rzeczy zamienne lub oszacowane.

-         Początkowo zwrot posagu był jedynie moralnym obowiązkiem. Dopiero w III w p.n.e. zaczęto zobowiązywać męża do zwrotu posagu (dos recepticia). Na tej podstawie pretor udzielał skargi – actio ex stipulatu..

-         już od II w. p.n.e. pretor udzielał skargi – actio rei uxoriae, nie zależnie od istnienia stypulacji. Była to skarga dobrej wiary. Mąż mógł zwracać rzeczy zamienne w 3 rocznych ratach, a niezamienne natychmiast. W razie śmierci męża, żona mogła żądać zwrotu posagu od spadkobierców męża. W razie śmierci żony będącej sui iuris, powództwo przechodzi na spadkobierców tylko, jeśli mąż zwlekał z wypłatą posagu.

-         Mąż miał ius retentionis części rzeczy posagowych – w razie śmierci żony - po 1/5 na każde dziecko; w razie rozwodu – 1/6 na każde dziecko, 1/8 lub 1/6 za nieobyczajność żony, nakłady na majątek żony, rzeczy zabrane przez żonę z majątku męża i darowizny małżonków.

-         W konstytucji z 530 r n.e. Justynianin wprowadził actio ex stipulatu, którą można było wnosić z mocy prawa, a nie tylko w wyniku zawartej stypulacji.