Student Prawa

Partykularyzm prawa (pars – część) uwidoczniony szczególnie w praktyce sądowej jest kolejną cechą charakterystyczną prawa feudalnego. Partykularyzm ściśle wiąże się z zagadnieniem prawa zwyczajowego i oznacza, że prawo to nie miało zasięgu powszechnego. Wyróżnia się partykularyzm personalny (zasada osobowości prawa) oraz partykularyzm terytorialny (zasada terytorialności prawa).

Partykularyzm kształtował się początkowo w obrębie określonych grup społecznych (plemion, szczepów). We wczesnym średniowieczu obowiązywała zasada osobowości prawa. Oznaczało to, że każdy przychodził na świat wg prawa swoich rodziców i wg takiego prawa żył i odpowiadał przed sądem, niezależnie od miejsca pobytu. Zasada ta sprawiała wiele kłopotu, trzeba było bowiem badać wg jakiego prawa dana osoba żyje. Służyło temu confessio iuris – wyznanie prawa, stanowiące oświadczenie osoby zainteresowanej co do tego jakim prawem się posługuje.

Wraz z krzepnięciem organizacji państwowej więzy rodowe ustępują więzom terytorialnym a pierwotna zasada osobowości prawa ustępuje zasadzie terytorialności prawa (obowiązywanie prawa w ramach określonego obszaru)

Partykularyzm personalny przerodził się z czasem w stanowość prawa. Partykularyzm terytorialny uległ pogłębieniu w okresie rozdrobnienia feudalnego.

Wyrazem likwidacji prawnego partykularyzmu były inicjatywy unifikacji lokalnych praw zwyczajowych. Czynnikiem integrującym było tzw. prawo uczone (rzymskie i prawo kanoniczne), które stanowiło podstawę studiów uniwersyteckich, miało walor uniwersalny. Przenikało do praktyki sądowej, wypełniając luki w prawie miejscowym i pozwalając na usunięcie rozbieżności między prawami partykularnymi.