Student Prawa

– istnienie parlamentu, który skupia w sobie kompetencje ustawodawcze i kontrolne względem władzy wykonawczej, będący organem naczelnym, demokratycznie wybieranym przez Naród jest podstawową przesłanką demokratyzmu państwa;

– istotą parlamentu jest jego przedstawicielski charakter, gdyż jako jedyny powoływany jest w taki sposób by odzwierciedlić orientacje i preferencje w społeczeństwie, a ze względu na to, iż wszystkie państwa obecnie przyjmują metodę demokracji przedstawicielskiej, jest on jedynym organem zdolnym do reprezentowania Narodu;

* przedstawicielski charakter sprawia, że wszyscy wybrani do niego reprezentanci muszą mieć ten sam status prawny (zasada jednolitości składu);

– ze względu na zasadę podziału władz zakazane jest, by w parlamencie skoncentrowana została cała władza, ale zasada ta nie ma charakteru absolutnego, dlatego parlament ma pewne kompetencje zahaczające o władzę wykonawczą (udział w jej powoływaniu, kontrola rządu, egzekwowanie odpowiedzialności politycznej czy konstytucyjnej), a także choć w mniejszym stopniu o władzę ustawodawczą (uchwalanie ustaw, które wiążą sędziów, powoływanie części składu TK, TS, ale TK ma wpływ na ustawy);

– autonomia parlamentu to uznanie wyłącznej właściwości parlamentu do podejmowania pewnych rozstrzygnięć, głównie dot. wewnętrznej organizacji i sposobu działania;

* aspekt formalny → tzw. autonomia regulaminowa, ale i ona ma swoją cenę, gdyż nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego;

* aspekt materialny → jako gwarancje swobodnego wykonywania zadań parlamentu i parlamentarzystów:

→ autonomia personalna (wyłączność ustalania składu organów wewnętrznych);

→ autonomia budżetowo-finansowa (wyłączność ustalania budżetu i sposobu jego wykonania);

→ autonomia terytorialna (odrębność siedziby parlamentu i wyłączność zarządzania swoim terenem);

→ autonomia jurysdykcyjna (wyłączność decyzji w sprawach immunitetowych i dyscyplinarnych).

– prawo parlamentarne opiera się na prawie stanowionym, ale w praktyce duże znaczenie ma zwyczaj i orzecznictwo. Podstawowe uregulowania dot. Sejmu i Senatu są w Konstytucji (różne rozdziały) oraz w Regulaminie tych izb. Regulaminy mogą regulować (art. 112 w zw. z art. 124):

* organizację wewnętrzną izby;

* porządek prac,

* tryb powoływania i działalność organów izby,

* sposób wykonywania konstytucyjnych i ustawowych obowiązków organów państwowych (nie samorządowych) wobec danej izby

→ charakter prawny – kontrowersje, gdyż regulaminy, podejmowane w formie uchwał nie ograniczają swobody ich kształtowania, ale też nie mogą stanowić źródła prawa powszechnie obowiązującego, dlatego szereg regulacji musiał znaleźć się w ustawach (np. o wykonywania mandatu, czy o komisji śledczej), a określenie sposobu wykonywania obowiązków organów państwowych wobec izby ma charakter wtórny, gdyż najpierw musi być uregulowane w ustawie albo w K. Dodatkowo zarezerwowanie w/w materii dla regulaminów, stanowi zakaz regulowania ich w innej formie;

– prawne regulacje dot. parlamentu (prócz regulaminów, K i ordynacji):

* ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora;

* ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne;

* ustawa o sejmowej komisji śledczej;

* ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli;

* ustawa o współdziałaniu RM z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkowstwem RP w UE;

* ustawa o finansach publicznych;

* ustawa o TS.