Student Prawa

Powszechnie odróżnia się organy kierownicze i pomocnicze Sejmu i Senatu, które muszą składać się z posłów/senatorów, a wpływ na ich kształt ma tylko dana izba. Organem apolitycznym i permanentnym jest Kancelaria Sejmu, która zajmuje się sprawami techniczno-organizacyjnymi.

DO ORGANÓW KIEROWNICZYCH SEJMU NALEŻĄ:

 Marszałek Sejmu:

 art. 110 ust. 1 – Sejm wybiera ze swego grona Marszałka Sejmu i wicemarszałków. Ust. 2 – Marszałek Sejmu przewodniczy obradom, strzeże praw Sejmu oraz reprezentuje Sejm na zewnątrz;

 kandydaturę może zgłaszać grupa min. 15 posłów, a wyboru dokonuje się bezwzględną większością głosów przy ½ obecnych (tak samo wicemarszałkowie – brak określonej ich liczby). Brak uregulowań prawnych dot. odwołania, ale bak też zakazu (w rSen jest taka możliwość);

 wewnętrzne obowiązki:

 reprezentowanie Sejmu (przekazywanie aktów podjętych przez Sejm innym organom), stanie na straży praw i godności Sejmu (opinia w sprawie rozwiązania sejmu);

 prowadzenie spraw z zakresu stosunków Sejmu z instytucjami i innymi organami UE;

 zwoływanie posiedzeń Sejmu (ustalanie porządku dziennego i przewodniczenie obradom, dyscyplinowanie posłów);

 kierowanie pracami Prezydium Sejmu, przewodniczenie Prezydium i Konwentowi Seniorów;

 czuwanie nad tokiem i terminowością prac Sejmu (nadawanie biegu inicjatywom ustawodawczym, decydowanie o sposobie przeprowadzania pierwszego czytania projektów);

 udzielanie posłom niezbędnej pomocy w ich pracy, min. czuwanie nad wykonywaniem obowiązków wobec posłów przez administrację rządową i samorządową;

 administrowanie Sejmem (min. powoływanie i odwoływanie Szefa Kancelarii Sejmu po opinii Komisji Regulaminowej oraz jego zastępców po opinii Szefa, wydawanie zarządzeń porządkowych);

 zewnętrzne obowiązki:

 przewodniczący Zgromadzenia Narodowego (art. 114 ust. 1);

 sprawuje zastępstwo Prezydenta RP, gdy ten nie jest w stanie sprawować urzędu lub w razie opróżnienia urzędu prezydenta (art. 131);

 zarządza wybory prezydenta (art. 128 ust. 2);

 Wicemarszałkowie – są członkami Prezydium Sejmu i Konwentu Seniorów oraz zastępcami Marszałka w zakresie jego wewnątrzsejmowych zadań. W odniesieniu do zadań zewnętrznych zadań zastępcą jest przeważnie Marszałek Senatu;

 Prezydium Sejmu – nie jest organem konstytucyjnym, składa się z Marszałka i wicemarszałków (organ kolegialny). Funkcjonuje ciągle w czasie kadencji. Nie ma możliwości odwołania całego prezydium, czy wszystkich jego członków na raz. Brak jasnego podziału zadań między Marszałka a Prezydium;

 kompetencje (bez formuły kierowania pracami Sejmu):

 związane z organizacją prac Sejmu, tj. ustalanie planu prac Sejmu (konieczna jest opinia Konwentu Seniorów), ustalanie tygodni posiedzeń, ustalanie terminów posiedzeń;

 związane z pracami organów Sejmu, tj. organizowanie współpracy między komisjami i koordynowanie ich działań;

 związane z tokiem prac sejmowych, min. opiniowanie co do zgodności z prawem projektów ustaw;

 związane z sytuacją prawną posłów, min. stosowanie kar z tytułu odpowiedzialności regulaminowej, decydowanie w sprawach diet i ryczałtów poselskich i in. sytuacjach finansowych posłów;

 związane z regulaminem Sejmu, tj. dokonywanie wykładni i inicjowanie zmian regulaminu, określenie zasad doradztwa naukowego na rzecz Sejmu i korzystania z pomocy ekspertów;

 Konwent Seniorów jest organem zapewniającym współdziałanie klubów w sprawach związanym z działalnością i tokiem prac sejmowych.

 skład: Marszałek, wicemarszałkowie Sejmu, przewodniczący lub wiceprzewodniczący klubów poselskich, przedstawiciel porozumień liczących co najmniej 15 posłów, przedstawicieli kół parlamentarnych, które w dniu rozpoczęcia kadencji Sejmu reprezentowały osobną listę wyborczą;

 formalnie jest ciałem doradczym dla Prezydium, w rzeczywistości jednak odgrywa znacznie silniejszą rolę → opinie dot. porządku dziennego, terminów posiedzeń, trybu dyskusji nad punktami porządku, wnioski co do wyboru przez Sejm jego organów → charakter politycznych dyrektyw dot. pracy Sejmu;

DO ORGANÓW POMOCNICZYCH ZALICZAMY:

 Komisje sejmowe – są wyspecjalizowanymi organami wewnętrznymi Sejmu, zajmującymi się rozpatrywaniem, opiniowaniem i przygotowywaniem spraw stanowiących przedmiot obrad Sejmu, a w szczególności wyrażaniem opinii o sprawach przekazanych pod ich obrady przez Sejm, Marszałka lub Prezydium. Choć ich rola jest pomocnicza względem Sejmu, to w praktyce przeważnie większość aktów jest przyjmowana w brzmieniu zgodnym z propozycjami odpowiednich komisji;

 rodzaje komisji:

 stałe – przewiduje je regulamin, tj. sejm ma obowiązek je utworzyć. Istnieją przez całą kadencję. Obecnie 25 komisji, 2 kryteria wyodrębnienia – resortowe i funkcjonalne (np. k. ustawodawcza, k. odpowiedzialności konstytucyjnej);

• szczególna rola k. finansów publicznych (kryterium resortowo-funkcjonalne);

 nadzwyczajne – tworzone doraźnie przez Sejm, który określa zakres spraw, cel, zasady i tryb działania. Praktyka – dla konkretnej ustawy (np. kodyfikacje) oraz dla zajmowania się określonym wycinkiem prac ustawodawczych w dłuższym czasie (np. komisja prawa europejskiego) lub dla przygotowania materiałów związanych z jakąś działalnością sejmu lub komisję śledzczą;

 skład – tylko posłowie (każdy poseł musi być w jakiejś komisji) wybierani przez Sejm na wniosek Prezydium po opinii Konwentu. Możliwość zmiany w każdym momencie. O tym, który poseł będzie w której komisji decyduje jego klub;

 zasada pełnej reprezentacji politycznej, a dopiero potem uwzględnienie specjalności;

 pracami komisji kieruje jej prezydium (wybierane przez komisję);

 możliwość powołania podkomisji: stałe (za zgodą Prezydium) i nadzwyczajne;

 obradują na posiedzeniach, ale ich działania mają różny wymiar w zależności od rodzaju funkcji sejmu, którą się zajmują – ustawodawcza (przygotowywanie projektów), powoływanie innych organów (opinie i oceny), kontrolna (większość działań adresowana na zewnątrz);

 Sekretarze Sejmu – są to posłowie (20) wybierani przez Sejm. Pełnią pomocniczą rolę przy prowadzeniu obrad Sejmu przez Marszałka (min. prowadzą listę mówców, przyjmują wystąpienia posłów składane na piśmie, obliczają głosy w głosowaniu imiennym oraz w innych głosowaniach). Ich funkcje mają charakter tradycyjny, gdyż wszystkie kwestie techniczne załatwiane są przez wyspecjalizowany personel Kancelarii Sejmu.