Student Prawa

-        Okres procesu kognicyjnego – dopuszczono do zasądzenia o wydanie rzeczy w naturze i do egzekucji zgodnej z treścią wyroku.

-        Owoce – wygrywający mógł żądać ich zwrotu:

*  posiadacz w złej wierze – wszystkie zebrane owoce (fructus percepti) oraz wartość tych, których nie zebrał z własnej winy (fructus neglecti).

*  posiadacz w dobrej wierze – wszystkie owoce od momentu litis contestatio, a także w prawie poklasycznym owoce nieskonsumowane (fructus extantes).

-        Nakłady – wygrywający powód miał obowiązek zwrócić je, lub pozwolić na ich zabranie. Ius retentionis – prawo retencji miał pozwany, któremu wygrywający powód nie zwrócił nakładów, mógł wtedy zatrzymać rzecz do czasu ich zwrotu.

*  posiadacz w złej wierze – nakłady konieczne (impensae necessariae), a w prawie justyniańskim też nakłady zbytkowe (impensae voluptuariae), o ile zabranie ich nie uszkadzało rzeczy.

*  posiadacz w dobrej wierze – nakłady konieczne (impensae necessariae) i użyteczne (impensae utiles)i zbytkowe (impensae voluptuariae), o ile zabranie ich nie uszkadzało rzeczy.

→      ius retentionis – miał pozwany do czasu zwrotu nakładów.

Actio negatoria

-        legitymacja czynna – właściciel kwirytalny, który nie utracił posiadania, ale jego władztwo było zakłócane, przez kogoś, kto twierdził, że ma do tego prawo (np. służebność, zastaw, immissiones – zadymianie z gruntu sąsiada).

-        w przypadku np. wybicia szyb w oknach poszkodowany miał actio in personam z tytułu bezprawnego wyrządzenia szkody.

→      powód musiał udowodnić probatio diabolica i że jego uprawnienia są naruszane.

→      pozwany musiał udowodnić, że ma prawo na rzeczy cudzej.

-        Powód w razie wygrania mógł żądać zaprzestania naruszania jego własności, odszkodowania za szkody, przywrócenia do stanu poprzedniego i gwarancji, że zakłócenia nie powtórzą się w przyszłości (stypulacja – cautio de non amplius turbando) → w razie ponownego zakłócania, wystarczyło wytoczyć łatwą w dowodzie actio ex stipulato.

-        „Sędzią niech będzie Tytus. Jeśli się okaże, że Numeriusowi Negidiusowi nie przysługuje prawo użytkowania gruntu Aulusa Ageriusa, o który toczy się spór, i jeśli na wezwanie sędziego Numerius Negidus nie zwróci tego gruntu Aulusowi Ageriusowi, to ty sędzio zasądź od Numeriusa Negidiusa na rzecz Aulusa Ageriusa taką sumę pieniędzy, ile ta rzecz będzie warta. Jeśli się nie okaże, uwolnij”.