Student Prawa

→     za wady prawne – evictio → sprzedawca nie był właścicielem, wydał rzecz obciążoną zastawem lub innym prawem na rzeczy cudzej.

Ÿ  sprzedaż mancypacyjna – odpowiedzialność wynikała z mocy prawa – wsparcie w procesie z właścicielem – auctoritas; w razie przegranego sporu lub nieudzielenia pomocy możność pozwania o podwójną wartość – actio auctoritatis.

Ÿ  sprzedaż konsensualna – początkowo należało zawrzeć stipulatio duplae, o zapłacenie podwójnej wartości rzeczy w razie utraty jej w evictio, a czasem również stipulatio habere licere – o odszkodowanie. Z czasem nie potrzebna była stypulacja, gdyż stało się to naturalia negotii.

→     za wady fizyczne (rzeczy indywidualnie oznaczonej)

Ÿ  jeśli były jawne – brak odpowiedzialności – zasada – kupujący powinien obejrzeć rzecz przed kupnem.

Ÿ  jeśli wady ukryte a sprzedający działał w dobrej wierze → wg Juliana odpowiadał sprzedający do kwoty za jaką sprzedałby rzecz wadliwą.

Ÿ  jeśli wady ukryte a sprzedający działał w złej wierze → odpowiadał sprzedający za wszystkie szkody jakie były następstwem kupna wadliwej rzeczy.

• niezależnie od wiedzy sprzedającego – w edykcie edylów kurulnych za republiki. Wada musiała być jednak wyraźnie zaznaczona w edykcie, kontrakt musiał być zawarty na targowisku oraz musiał dotyczyć niewolników, zwierząt jucznych lub pociągowych. Przeciwko sprzedawcy przysługiwała actio redhibitoria – skarga o odstąpienie umowy (w ciągu 6 m-cy) i actio quanti minoris – skarga o obniżenie ceny (w ciągu 12 m-cy). Z czasem skargi te można było wytoczyć z każdej umowy i w przypadku każdej wady.

→     za zwłokę – jeśli sprzedawca opóźnił oddanie rzeczy ze swojej winy, następuje uwiecznienie zobowiązania perpetiadio obligationis → od tego momentu do wydania rzeczy stawał się zobowiązany za utratę rzeczy, niezależnie od powodu. Dodatkowo był zobowiązany do zapłacenia odsetek.

→     Sprzedawca odpowiadał za dolus i culpa, a w okresie do wydania rzeczy też za custodia (do Justyniana).

*  Każda strona mogła domagać się świadczenia, jeśli spełniła swoje, inaczej stronie przeciwnej przysługiwało exceptio non adimpleti contractus.

*  Arrha confirmatoria – zadatek – zaliczano na poczet ceny lub podlegał zwrotowi. Stanowił dowód zawarcia umowy. Justynian postanowił, że sprzedawca może odstąpić od umowy, jeśli zwróci podwójną wartość zadatku, kupujący tracił zadatek, w razie odstąpienia od umowy.

*  Dodatkowe zastrzeżenia możliwe do zawarcia w umowie kupna-sprzedaży:

→     in diem addictio – zastrzeżenie lepszej oferty – w określonym terminie sprzedawca mógł odstąpić od umowy w razie pojawienia się lepszej oferty.

→     lex commisoria – zastrzeżenie zapłaty ceny w określonym terminie, często w ratach. Jeśli nie nastąpiła zapłata, sprzedawca mógł odstąpić od umowy, a dotychczas zapłacone raty przepadały kupującemu.

→     pactum displicentiae – sprzedaż na próbę – w oznaczonym okresie kupujące będzie mógł odstąpić od umowy, jeśli rzecz mu nie będzie odpowiadać.