Student Prawa

Środki ochrony pozaprocesowej (auxilium extraordinatorium)

ś.p. – środek pozaprocesowy

Środki służące do ochrony prawa: (pretor wydawał je na mocy imperium)

1) restitutio in integrum (przywrócenie do stanu pierwotnego) – ś.p. który pretor udzielał po zapoznaniu się z istotą sprawy, uznając za niebyły fakt, z którym prawo łączyło niekorzystne dla kogoś skutki prawne. Restitutio in integrum zapowiadał pretor w swym edykcie dla określonych sytuacji faktycznych, ale mógł ją zastosować także w przypadkach tam nie przewidzianych.

Typowymi podstawami uzasadniającymi restitutio były:

• przymus (metus),

• błąd (error),

• niedojrzałość kontrahenta (capitis deminutio),

• umotywowana nieobecność (absentia),

2) Interdictum – ś.p. wydawany przez pretora lub namiestnika prowincji na żądanie (postulatio) jednej strony, bez badania zasadności. Interdictum zawierało nakaz pod adresem drugiej strony, aby coś uczyniła lub czegoś zaniechała. Jeżeli adresat Interdictum podporządkował się, postępowanie kończyło się osiągając swój cel, jeżeli nie to Interdictum stanowiło podstawę do postępowania sądowego które miało na celu ustalenie jego zasadności. W tym celu pod przymusem pretora (multa ; missio in possesionem) adresat w formie sponsio przyrzekał drugiej stronie zapłacić określoną kwotę jeśeli bezpodstawnie odmówił wykonania Interdictum, i na odwrót. Oba przyrzeczenia były zaskarżalne w drodze actio ex stipulatu.

Interdikty zmierzały do osiągnięcia jednego z trzech celów:

• Zmuszenia adresata do zwrotu czegoś (interdicta restitutoria),

• Do okazania czegoś lub kogoś (interdicta exhibitoria),

• Do zaniechania czegoś (interdicta prohibitoria),

Podział:

Czas składania

• Interdicta annua – w ciągu roku od zdarzenia,

• Interdicta perpetua – nie miały żadnych ograniczeń czasowych.

Do kogo skierowany

• Interdictum simplicium – pod adresem jednej osoby,

• Interdictum duplicium – pod adresem obu stron,

Przez kogo wnoszony

• Interdictum privatum – mógł być wnoszony przez określoną osobę,

• Interdictum populare – gdy ktokolwiek mógł wystąpić z wnioskiem o wydanie zakazu lub nakazu dla dobra publicznego,

3) Missio in possesionem – był to ś.p. przymusu stosowany wobec właściciela zajętego majątku (bądź jego części), aby skłonić go do określonego zachowania się (np. branie udziału w postępowaniu sądowym), udzielenie odpowiednich gwarancji albo też zabezpieczenie zainteresowanej osoby przed ewentualną szkodą. Polegało to na wprowadzeniu jakiejś osoby zainteresowanej we władanie całym majątkiem drugiej osoby (missio in bona) albo jego częścią (missio in rem).

4) Stypulacje pretorskie – były to słowne i w określonej formie czynione przyrzeczenia stron, których treść określał pretor. Służyły one do udzielania stronie zabezpieczenia (cautio) umożliwiającego realizację roszczenia na wypadek ewentualnej szkody, powstałej zarówno w toku procesu, jak i poza nim. Do zawarcia stypulacji pretor mógł zmusić każdą ze stron, grożąc wprowadzeniem przeciwnika w missio in bona.