Student Prawa

Teza o państwie i narodzie – synonimie wolności Hegla do kultu organizacji państwowej. Istnienie państwa jest społeczną koniecznością. Państwo nie stanowi środka służącego jakimś innym celom; państwo jest celem samym w sobie. Hegel odrzucał ideę społecznego kontraktu jako źródło władzy państwowej; protestował też przeciwko koncepcji państwa jako sumy jednostek zamieszkujących określone terytorium. Teza o człowieku jako jednostce politycznej, nawiązująca do Arystotelesa – łączyła się u niego z antyindywidualizmem i antyeudajmonizmem.

Zadania państwa – ujmował Hegel – podobnie jak Fichte – przede wszystkim przez pryzmat  niemieckiego mieszczaństwa. Aprobował gospodarczo – społeczne zdobycze francuskiej rewolucji. Był zwolennikiem pełnej własności prywatnej i wolności umów. We własności – stwierdzał – duch ujawnia się w swej bezpośredniej formie jako wolność. Własność może przejść na kogoś innego tylko w drodze umowy. Hegel „uduchowił” burżuazyjną własność i burżuazyjną swobodę obrotu. Potraktował je jako kategorię absolutu. Zwracał też uwagę na korzyści powołania korporacji zawodowych, które mogłyby odegrać pozytywną rolę w umacnianiu praworządności i stanowić tamę dla radykalnych żądań „motłochu”. Antyindywidualizm Hegla  zatrzymał się przed gospodarczym interesem właściciela, ale tym silniej zaznaczał się w podkreślaniu podległości jednostki władzy państwowej. Służba państwowa to pierwszy i najbardziej zaszczytny obowiązek obywatelski.

Liberalizm gospodarczy nie skłonił Hegla do wysunięcia hasła liberalizmu politycznego. Państwo miało mieć starą formę. Prawda, że autor opowiadał się za podziałem funkcji; wyróżniał – podobnie jak kiedyś Kant – trzy władze: ustawodawczą, rządową i królewską. Ale nie wyobrażał sobie, by poszczególne władze mogły być sobie równe i nawzajem się hamować. Stosunek władzy do siebie podobny do trójkąta zwróconego wierzchołkiem ku górze. Wierzchołkiem tym była dziedziczna władza monarchy, stanowiąca syntezę prerogatyw parlamentu i rządu.