Student Prawa

Element negacji i krytyki powojennej rzeczywistości przejawiał się w

odrzuceniu także idei, które tę rzeczywistość usprawiedliwiały i uzasadniały. Punktem wyjścia ideologii faszyzmu jest odrzucenie tych zasad, które stały u źródeł liberalizmu, a więc indywidualizm, racjonalizm, wreszcie zasady równości ludzi i liberalizmu gospodarczego. Z drugiej strony, było to odrzucenie i totalna krytyka marksizmu, komunizmu, socjalizmu. Faszystowska ideologia była konstruowana przede wszystkim poprzez liczne „anty” : faszyzm był antyliberalny, antymarksistowskich, antykomunistyczny, antydemokratyczny, antyracjonalistyczny, antyindywidualistyczny, antypacyfistyczny. Krytykowano więc przede wszystkim indywidualizm, tkwiący u podstaw liberalizmu, w myśl którego podstawową wartością jest jednostka ludzka z należnym i jej prawami i wolnościami. W  ideologii faszyzmu jednostka ludzka nie ma znaczenia ani historycznego ani społecznego. Indywidualizmowi, Indywidualizmowi którym powstanie i istnienie większych wspólnot, takich jak naród czy państwo, często jest wywodzone z umowy społecznej i uzasadniane właśnie dobrem jednostki, przeciwstawiał faszyzm podporządkowanie jednostki wyższym wartościom. Jednostka jako taka jest niewiele warta. Z kolei marksizm i komunizm były atakowane przede wszystkim za myślenie materialistyczne, za sprowadzenie człowieka do istoty, dla której jedynym motywem działania jest polepszenie własnej sytuacji materialnej. Również klasowe ujmowanie społeczeństwa budziło zdecydowany sprzeciw faszystów. Wszystkie te doktryny były zwalczane także ze względu na głoszone przez nie ideały równości: czy to wobec prawa, czy to ekonomicznej. Ideologie faszystowskie krytykowały egalitaryzm, jako niezgodny z gatunkiem ludzkim. Głosiły pochwale elit, przy czym miernikiem ich wyróżniania nie miało być ani urodzenie, ani bogactwo, ani zasługi dla państwa czy narodu. Faszyści uznawali bowiem, że życie społeczne jest życiem naturalnym, toczy się w nim walka o byt, silniejszy zjada słabszego. Toteż zasadniczej krytyce poddawano myśl o równości ludzi, w tym przede wszystkim ich równości z życiu politycznym. Ostrej krytyce poddawano także idee humanizmu i pacyfizmu, wyśmiewając je i uznając za wyraz słabości. Głosili, że demokracja jest niezgodna z naturą, podobnie jak parlamentaryzm. Krytyka systemu parlamentarnego ze strony faszystów była jawna i bezwzględna, otwarcie zapowiadali likwidację tego systemu rządów w przyszłości. Krytyce poddawano także tradycje religii chrześcijańskiej: takie jej zasady, jak zasad miłości bliźniego, współczucia etc. Były często wyśmiewane bądź dostosowywane do wymagań ideologii faszystowskiej.