Student Prawa

Okres dominatu zapoczątkował ogólny upadek kultury prawniczej:

a) w praktyce najniższych sądów posługiwano się prymitywnymi i uproszczonymi pojęciami, poczynając od czasów Konstanyna (szczególnie silnie w zachodniej części). W romanistyce współczesnej określa się mianem wulgaryzacji prawa, a stworzone w ten sposób praw zwie się prawem wulgarnym. W Polsce termin „prawo wulgarne” zastąpiono nazwą „prawo pospolite”, które lepiej oddaje zjawisko polegające na zwykłym „spospolitowaniu prawa”, czyli wtargnięcia doń pierwiastka ludowego, oderwanego od finezyjnych rozwiązań epoki klasycznej.

b) wierne zasado prawa klasycznego są jednak funkcjonujące w tym okresie szkoły prawa, które jako państwowe zakłady nauczania powstały tak na wschodzie jak na zachodzie imperium. Najsławniejsze szkoły w Rzymie, Bejrucie i Konstantynopolu. Do czasów Justyniana istniały także szkoły prawa w Atenach, Cezarei, Aleksandrii i Kartaginie. Nauka trwała pięć lat według jednolitego programu. Profesorowie (antecessores) szkół z Bejrutu (Dorotheus i Anatolius) i Konstantynopola (Teophilus i Cratinus) wnieśli duży wkład w dzieło kodyfikacji justyniańskiej.