Student Prawa

John Locke ( 1632 – 1704 ) był autorem dzieł, które uznano z czasem za

klasyczny wykład liberalizmu politycznego. Skupimy jednak uwagę na dwie rozprawy: The Letter of Tolerantion ( List o tolerancji , 1689 ) oraz Two Treatises of Government ( Dwa traktaty o rządzie, 1690 ).

Na koncepcji Locke’a zaważyły dwie przesłanki. Pierwszą była jego filozofia i wysnuta z niej metoda badawcza. Cechą tej metody był empiryzm, głoszący, że wiedza o świecie oparta jest na doświadczeniu. Konsekwencją empiryzmu, były racjonalizm i utylitaryzm. Drugą przesłanką było to, że Locke, przez długie lata związany z działalności wigów, podobnie jak oni wyrażał pogląd, że władzę królewską określa umowa z obywatelami, jako wyraz regulacji prawnonaturalnej. Dlatego punktem wyjścia w koncepcji politycznej Locke’ a była analiza przedpaństwowego stanu naturalnego. Podobnie jak Hobbes szukał on motywów dla swych wniosków w apriorycznych rozważaniach na temat „prawidłowego”(naturalnie ) myślącego człowieka.

Obraz stanu przedpaństwowego  był jednak u Locke’a inny aniżeli u Hobbesa. Nie był to okres wojny, nędzy czy strachu. Przeciwnie była to pomyślna epoka, w której ludzie  żyli w wolności i równości. Stan natury i stan wojny były dlań tak różne i tak odległe od siebie, jak stan pokoju, życzliwości, wzajemnej pomocy i zachowania – od stanu nienawiści, złej woli, gwałtu i wzajemnego niszczenia. Ludzie nie byli jeszcze zdemoralizowani: nie byli niewolnikami własnych namiętności. Pierwotny człowiek był istotą rozumną i chętnie podporządkowywał się prawu natury. Dzięki rozumowi poznawał to prawo, doskonale zdając sobie sprawę z tego, że obowiązuje ono wszystkich w jednakowej mierze. Prawo natury było związane z naturą człowieka; człowiek rodził się z nim: otrzymywał je od natury w postaci praw podmiotowych. Panował w nim odwieczny system moralny, który chronił jednostkę przed złem. Jeżeli jednak pomimo to ludzie zdecydowali się na utworzenie rządu, to przede wszystkim dlatego, że stan natury był niepewny. Nakazywała to indywidualna natura człowieka i jego potrzeby. Konieczność karania przestępców była zatem dla Locke’a najważniejszą przesłanką ustanowienia władzy państwowej.