Student Prawa

Nakaz może przybierać dwie formy:

• nakaz obejmujący tylko 1 typ zachowań, od którego w warunkach wskazanych przez hipotezę uchylić nie można bez narażenia się na niepotrzebne konsekwencje prawne (są to sankcje np. nakaz poddania się szczepienia w czasie epidemii),
• nakaz obejmujący 1 typ zachowania podstawowego oraz drugi typ (inne zachowanie), które w określonych okolicznościach może być przez adresata wybrane zamiast zachowania podstawowego. (na gruncie prawa cywilnego – część dot. zobowiązań)

Polskie prawo zna 2 rodzaje sytuacji, w których adresatowi pozostawiony jest wybór co do sposobu zachowania się mimo istniejącego nakazu.

• 1. zobowiązanie przemienne – polega na tym, że przepis prawa lub postanowienie umowy przewiduje kilka sposobów wykonywania określonego obowiązku. Wykonanie tego obowiązku przez jedną ze stron może polegać na zachowaniu się w jeden lub drugi sposób wedle wyboru osoby uprawnionej (np. jeśli w wypadku sam. zostanie uszkodzony samochód to poszkodowany może żądać naprawy lub pieniędzy),
  2. upoważnienie przemienne – adresat nie ma pełnej swobody wyboru, nie może on dobrowolnie wybierać między dwoma obowiązkami. Adresatowi nakazane jest zachowanie się w sposób A, a tylko w określonych okolicznościach może zwolnić się z tego obowiązku przez zachowanie się w sposób B, który jest również w sposób szczegółowy określony (np. przepis dot. zastępczej służby wojskowej nie w jednostce a np. w szpitalu).