Student Prawa

1)      Marcin Luter: (1483-1546), zakonnik augustiański, doktor teologii (uniwersytet w Wittemberdze), w 1517 r. wystąpił przeciw sprzedaży odpustów – rozpoczynając tym samym reformację, zyskał poparcie książąt niektórych państw niemieckich, szlachty i mieszczaństwa.

• poglądy Lutra:

-          nawiązywał do augustianizmu (katastrofizm ludzkiej natury)

-          człowiek może zbliżyć się do Boga jedynie przez wiarę, a szczególnie przez czytanie Pisma Św.

-          uważał, że tylko jemu przysługuje prawo interpretowania Pisma, miał poczucie własnej nieomylności (przełożył m.in. Biblię na język niemiecki) – autorytet kościoła zastępował autorytetem własnej osoby

-          Kościół to związek wszystkich wierzących, na czele którego stoi Chrystus (Luter był jednak przeciwny nadmiernej demokratyzacji kościoła)

-          uznawał pełną suwerenność organizacji państwowej (Kościół miałby być uzależniony od państwa)

-          Luter popierał „katowską” (umoralniającą) funkcję państwa i silną pozycję władcy

-          głosił totalne posłuszeństwo poddanych wobec władcy, nawet najbardziej okrutnego

-          koncepcja Lutra wzmacniała niemiecki lojalizm wobec władzy państwowej, jednakże była ona przeszkodą zjednoczenia Niemiec

2)      Jan Kalwin: (1509-1564), teolog, prawnik i hellenista, był podobnie, jak Luter zakonnikiem augustiańskim.

• poglądy Kalwina:

-          w jego teologii i polityce przeplatały się różne koncepcje (od augustianizmu, nauk Lutra, po ideologię reformacji zürychskiej – Ulryka Zwingliego)

-          uważał, podobnie jak Luter, że ludzka natura jest z gruntu zła (zepsuta)

-          głosił wszechmoc Boga, który jest suwerenem uczestniczącym w podejmowaniu państwowych decyzji

-          państwo, jego zdaniem, jest instrumentem Boga – władcy państw są więc otoczeni bożym majestatem

-          władza nie jest więc osobistym prawem monarchy, ani nie pochodzi od ludu

-          absolutyzm i boskość to jedno i to samo

-          Kalwin był przeciwny wszelkim rewolucjom (rewoltom), opór przeciw władcy, pisał, jest dopuszczalny tylko, jeżeli w państwie istnieją organy wyraźnie do tego celu stworzone (np. parlament), których zadaniem jest przeciwstawienie się złej władzy – sprzecznej z wolą bożą

-          był niechętny monarchistycznej strukturze państwa (monarcha to człowiek, który boryka się z wszystkimi ludzkimi „problemami” i przywarami)

-          równie ostro, jak Luter, występował przeciw nierozważnemu i chciwemu ludowi

-          modelem Kalwina była oligarchiczna republika (np. Genewa pod jego rządami)

-          uważał, w przeciwieństwie do Lutra, że Kościół to siła samoistna, zdolna do wykonywania zadań duszpasterskich, religijnych i sprawowania władzy ściśle politycznej i świeckiej (aparat kościelny organicznie związany z państwowym)

-          kalwińska koncepcja „sklerykalizowała państwo” – prawo stanowione musi być zgodne z wartościami chrześcijańskimi

-          Kościół kalwiński charakteryzował się dość istotnym demokratyzmem (np. konsystorze), ale obok tego brutalnym interwencjonalizmem we wszelkie sprawy społeczności (np. kontrole „moralności” społeczeństwa dokonywane przez kalwińskich duchownych, wysokie kary za łamanie dekalogu)

-          Kalwin był bardzo nietolerancyjny (z jego przyczyny zginął na stosie radykalny teolog i wybitny lekarz hiszpański Michel Servét)

-          obok głębokiego konserwatyzmu, kalwinizm reprezentował również postępowe wartości:

(a)    rehabilitował pracę i zysk z kapitału

(b)   bronił kredytu i zasad obrotu pieniężnego

(c)    głosił jednolitość (ale i surowość) norm prawa państwowego

(d)   umacniał mieszczański (komunalny) porządek prawny

3)      Tomasz Münzer: (1490-1525), początkowo był luterańskim kaznodzieją (szybko jednak zerwał z luteranizmem), postępował pod wpływem poglądów husytyzmu, działał politycznie, był dyktatorem „wojny chłopskiej” w Niemczech w 1525 r., stracony tego samego roku.

• poglądy Münzera:

-          atakował pogląd Lutra, jakoby jedynym nieomylnym objawieniem jest Biblia (rozum – to prawdy wiary i prawdziwe życie objawione)

-          twierdził, że tylko dzięki rozumowi człowiek może zostać zbawiony

-          był zwolennikiem „królestwa sprawiedliwości społecznej” (urzeczywistnione „królestwo boże”)

-          opowiadał się za walką z tymi instytucjami i przywilejami, które chronią prywatne interesy ze szkodą dla ogółu

-          reprezentował typowo „komunistyczne” poglądy (równość wszystkich, brak różnic klasowych, własności prywatnej, władza dla prostego ludu, dobro powszechne)

-          swoje utopijne postulaty starał się urzeczywistnić podczas „wojny chłopskiej”